د افغانستان له ۴۸.۶ میلیونو نفوس څخه چې ډېری یې پر کرنه تکیه لري، او د اوبو کمښت په داسې یو هېواد کې چې لا دمخه له پراخې بې وزلۍ، خوراکي نه خوندیتوب او جګړو سره مخ دی، ویجاړونکې پایلې درلودلی شي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (UNDP) د چهارشنبې په ورځ په خپور شوي راپور کې ویلي: «اوبو ته لاسرسی په چټکۍ سره خراب شوی»، او زیاته یې کړه چې وچکالي د افغانستان په نږدې ټولو سیمو کې «تر ټولو لوی چاپیریالي فشار» ګرځېدلی دی.

د  ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (UNDP) د معلوماتو له مخې، په افغانستان کې د وچکالۍ خپرېدل په ۲۰۲۴ کال کې له ۳۴ سلنې څخه په ۲۰۲۵ کال کې ۶۴ سلنې ته لوړه شوې ده.

راپور وايي چې تر ټولو زیاتې ځپل شوې سیمې له لوېدیځ افغانستان څخه نیولې تر شمال ختیځ ولایت بدخشان پورې دي، «چې ۹۲ سلنه کورنیو د وچکالۍ له امله د اغېزمن کېدو راپور ورکړی دی».

د اقلیم د بدلون په اړه د ملګرو ملتونو متخصص، نجیب الله یوسفي، فرانس پریس (AFP) ته وویل: «په داسې یو هېواد کې چې پر کرنه تکیه لري، دا وضعیت د خوراکي توکو نه خوندیتوب رامنځته کوي»، هغه زیاته کړه چې د اوبو مسلې پر روغتیايي سکټور هم اغېزه کوي.

د  ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (UNDP) راپور ښیي چې د ۲۰۲۴ او ۲۰۲۵ کلونو ترمنځ، د غیر فعالو یا وچو شوو اوبو د سرچینو راپورونه درې چنده شوي، او په ملي کچه د څښاک پاکو اوبو کافي اندازه له ۵۹ سلنې څخه ۴۴ سلنې ته راټیټه شوې ده.

څېړنې ښیي چې کابل ښار ښايي د اقلیم د بدلون او د چټک ښاري کېدو له امله تر ۲۰۳۰ کال پورې خپلې تر ځمکې لاندې اوبه په بشپړ ډول له لاسه ورکړي.

د افغانستان د چاپېریال ساتنې ملي ادارې د پنجشنبې په ورځ وویل چې په لویو ښارونو کې «تر ځمکې لاندې اوبه، چې د ډېری خلکو د څښاک اوبو اصلي سرچینه ده، په چټکۍ سره په ختمېدو دي».

د کډوالۍ د نړیوال سازمان (IOM) په وینا، د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې له پنځو میلیونو ډېر افغانان له ایران او پاکستان څخه خپل هېواد ته راستانه شوي دي.

د دوی څخه ډېری هڅه کوي په پلازمېنه کې نوی ژوند پیل کړي، ځکه تمه لري چې په دغه شپږ میلیوني ښار کې به د کار ښه فرصتونه ومومي؛ په داسې حال کې چې د هېواد نږدې نیمایي نفوس بشري مرستو ته اړتیا لري.

یوسفي وویل: «کابل له ډېرو ستونزو سره مخ دی؛ نفوس ډېر شوی، د اوبو اړتیا زیاته شوې، خو موږ د تر ځمکې لاندې اوبو د بېرته ډکولو لپاره پوره بارانونه نه لرو.»

د افغانستان د پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې په اپریل میاشت کې وویل چې سږ کال بارانونه د تېر کال په پرتله ښه وو، او هیله یې وښوده چې دا به وکولای شي «د تر ځمکې لاندې اوبو سرچینې پیاوړې کړي» او حاصلات ښه کړي.