د ایران حکومت د اټومي انرژۍ د سازمان سره د همکارۍ د ځنډولو اړوند د اروپايي ټولنې نیوکې رد کړې

ایران د بريتاني، فرانسې او جرمني له خوا د هغو نیوکو په اړه غبرګون ښودلی چې د دې اروپایي هېوادونو له خوا د نړیوال اټومي انرژۍ ادارې (IAEA) د عمومي مدیر رافایل ګروسي پر وړاندې د "ګواښونو" په توګه یاد شوي وو.

دغو درې هېوادونو د دوشنبې په ورځ په یوه ګډه اعلامیه کې له تهران څخه وغوښتل چې د IAEA کارکوونکو امنیت ډاډمن کړي او له ملګرو ملتونو د اټومي څار ادارې سره بشپړه همکاري بیا پیل کړي.

په ګډه اعلامیه کې راغلي: "موږ د ایران له چارواکو غوښتنه کوو چې له IAEA سره د همکارۍ د بندولو له هر ډول ګامونو ډډه وکړي."

په اعلامیه کې زیاته شوې: "موږ له ایران څخه غوښتنه کوو چې سمدستي د خپلو قانوني مکلفیتونو سره سم بشپړه همکاري بیا پیل کړي او د IAEA کارکوونکو د امنیت او خوندیتوب لپاره ټول اړین ګامونه پورته کړي."

*د ادعا شوي "ګواښ" څرنګوالی افشا نه شو

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي دغه غوښتنه رد کړه او استدلال یې وکړ چې د لویدیځ تمې د اسرائيل او امریکا له خوا د ایران پر اټومي تاسیساتو د وروستیو بریدونو په رڼا کې غیر واقعي دي.

بقایي په تهران کې یوې خبري غونډې ته وویل: "څنګه دوی له موږ څخه تمه کولی شي چې د ادارې د مفتشینو امنیت او خوندیتوب ډاډمن کړو، په داسې حال کې چې د ایران سوله ییز اټومي تاسیسات څو ورځې وړاندې تر برید لاندې راغلل؟"

د IAEA رایه او د ایران نوی قانون د اختلافاتو ژوروالی زیاتوي

د ایران او د ملګرو ملتونو د اټومي ادارې ترمنځ کړکېچ هغه وخت زیات شو کله چې د IAEA بورډ د روانې میاشتې په پیل کې رایه ورکړه چې ایران د اټومي نه خپرېدو تړون (NPT) لاندې خپلو مکلفیتونو څخه سرغړونه کړې ده.

د ایران چارواکو دغه پرېکړه د اسرائيل په مشرۍ د اټومي زیربناوو پر وړاندې د بریدونو لپاره د توجیه په توګه یاده کړې ده.

بقایي د ایران د ساتونکي شورا له خوا تصویب شوي نوي قانون ته اشاره وکړه چې د IAEA سره د همکارۍ ځنډول لازمي کوي. هغه همدارنګه د ملګرو ملتونو د څار ادارې د ایران پر اټومي ځایونو د بریدونو د غندلو په برخه کې پاتې راتلل وغندل او ویې ویل چې دغه ډول چوپتیا د ادارې اعتبار زیانمنوي.

بقایي ټینګار وکړ: "ایران باید د NPT لاندې خپل مکلفیتونه ونه مني، په داسې حال کې چې د ملګرو ملتونو د اټومي څار اداره د ایران پر اټومي ځایونو د بریدونو غندلو کې پاتې راغلې ده."

ګروسي د یورانیمو د غني کولو د بیا پیل په اړه خبرداری ورکړ

د IAEA عمومي مدیر رافایل ګروسي د یکشنبې په ورځ خبرداری ورکړ چې ایران کولی شي په څو میاشتو کې د یورانیمو غني کول بیا پیل کړي، سره له دې چې واشنګټن ادعا کړې چې وروستیو هوايي بریدونو د تهران اټومي وړتیاوې په پراخه کچه کمزورې کړې دي.

ګروسي د CBS نیوز د "فیس دی نیشن" پروګرام سره په یوه مرکه کې وویل: "هغه ظرفیت چې دوی یې لري شتون لري. زه به ووایم چې په څو میاشتو کې، شاید حتی لږ، سنټرفیوجونه به ګرځیږي او غني شوي یورانیم به تولید کړي."

هغه د فوردو، نطنز او اصفهان په کلیدي تاسیساتو کې د فزیکي زیانونو یادونه وکړه، خو ټینګار یې وکړ چې په ایران کې علمي او تخنیکي پوهه لا هم خوندي ده.

ګروسي وویل: "تاسو دا نشئ کولی چې له منځه یې یوسئ. تاسو هغه پوهه چې لرئ یا هغه وړتیاوې چې لرئ، نشئ ختمولی."

هغه همدارنګه د هغو راپورونو په اړه اندیښنه څرګنده کړه چې ښيي ایران ښايي د بریدونو څخه څو ورځې وړاندې خپل د لوړ غني شوي یورانیمو ذخیره بل ځای ته انتقال کړې وي.

ګروسي وویل: "دا روښانه نه ده چې دغه مواد چیرته وو."

د IAEA مفتشین حتی د جګړې پر مهال چې د اسرائيلو سختې بمبارۍ پکې شاملې وې، په تهران کې پاتې شول.پاتې شول.