ساینس او ټکنالوژي
3 د لوستلو دقیقې
د تورکیې "قزل ایلما" بې پیلوټه جنګۍ الوتکې په مجازي ازموینه کې F-16 وویشتله
د تورکیې بې پیلوټه پټې (Stealth) جنګي الوتکې "قزل ایلما" (Kizilelma) یو مهم پړاو ته ورسېده، چې په یوه مجازي ازموینه کې یې د ځايي پرمختللي "مراد AESA" رادار په کارولو سره یوه F-16 جنګي الوتکه په نښه او په مستقیم ډول وویشتله.
د تورکیې "قزل ایلما" بې پیلوټه جنګۍ الوتکې په مجازي ازموینه کې F-16 وویشتله
د تورکیې "قزل ایلما" بې پیلوټه جنګۍ الوتکې په مجازي ازموینه کې F-16 وویشتله / TRT Balkan
21 نومبر 2025

د تورکیې "قزل ایلما" بې پیلوټه جنګۍ الوتکې په مجازي ازموینه کې F-16 وویشتله

د تورکیې بې پیلوټه پټې (Stealth) جنګي الوتکې "قزل ایلما" (Kizilelma) یو مهم پړاو ته ورسېده، چې په یوه مجازي ازموینه کې یې د ځايي پرمختللي "مراد AESA" رادار په کارولو سره یوه F-16 جنګي الوتکه په نښه او په مستقیم ډول وویشتله.

د تورکیې د بې پیلوټه الوتکو لوی شرکت، بایکار، د پنجشنبې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې بیرقدار قزل ایلما، چې په ملي کچه او د شرکت په خپلو سرچینو جوړه شوې، په بریالیتوب سره یو له هغو مهمو پړاوونو څخه تېره شوه چې په جګړه کې به یې اغېزمنتوب ثابت کړي.

دغې ملي جوړې شوې بې پیلوټه پټې جنګي الوتکې، چې د تکیرداغ په چورلو کې د "آکینجی" د الوتنې روزنیز او ازمایښتي مرکز څخه یې الوتنه وکړه، د ۴،۵۷۲ مترو په منځنۍ ارتفاع کې یې یو ساعت او ۴۵ دقیقې الوتنه ترسره کړه، له F-16 الوتکو سره یې په ګډه جوړښت کې الوتنه وکړه او د ملي رادار او مهماتو یوځایوالی یې تایید کړ.

د دې الوتنې سره د بیرقدار قزل ایلما د ازموینو په ترڅ کې د الوتنې ټوله موده له ۵۵ ساعتونو څخه زیاته شوه.

د تورکیې د هوايي ځواک دوه F-16 جنګي الوتکو هم د " بیرقدار-قزل ایلما ګوکدوغان مهماتو تړل شوې الوتنې او مراد AESA رادار فعالیت ازموینه" کې برخه اخیستې وه.

په داسې حال کې چې یوې F-16 الوتکې له بیرقدار قزل ایلما سره په نږدې واټن کې الوتنه وکړه، ترڅو د پیلوټ لرونکو جنګي الوتکو سره د دې پلیټ فارم مطابقت وښيي، بلې F-16 د سناریو له مخې د "هدفي الوتکې" رول لوباوه.

ازموینه

د ازموینې د یوې برخې په توګه، بیرقدار قزل ایلما د اسلسن دفاعي شرکت  لخوا جوړ شوي مراد AESA رادار په کارولو سره د ۴۸.۲ کیلومتره په واټن کې یو F-16 هدف کشف او پرې قفل شو.

بیا یې د TUBITAK SAGE لخوا جوړ شوي ګوک دوغان توغندي په کارولو سره یو مجازي الکترونیکي توغول ترسره کړل.

په دې مجازي ازموینه کې، بیرقدار قزل ایلما په هوا-هوا جګړه کې یو مهم ګام پورته کړ، چې په یوه مجازي چاپیریال کې یې یو ډېر ځیرک F-16 هدف په مستقیم ګوزار سره له منځه یووړ.

د ازموینې یو له خورا مهمو پړاوونو څخه د الوتکې، رادار او توغندي ترمنځ د مخابراتي زیربنا ازمایل وو.

پر F-16 له قفل کېدو وروسته، بیرقدار قزل ایلما په بې ساري ډول د مراد AESA رادار څخه د هدف، موقعیت او سرعت فوري معلومات په خپل وزر کې لېږدول شوي ګوکدوغان توغندي ته ولېږدول.

د بیرقدار قزل ایلما او مهماتو ترمنځ د دې ډیټا لینک بریالی تایید د بې پیلوټه جنګي الوتکې په وړتیا کې یو مهم پړاو و چې د لید له ساحې بهر (BVR) اهداف له منځه یوسي.

د تکیرداغ په اسمان کې په دې تاریخي الوتنه کې، درې مختلف او ننګونکي ازمایښتي سناریوګان په ورته وخت کې په بریالیتوب سره ترسره شول.

په داسې حال کې چې د F-16 ګډې الوتنې، چې د پیلوټ لرونکو جنګي الوتکو سره یې ګډ عملیاتي وړتیا وښودله، د راتلونکي هوايي جګړې مفکورې ته رڼا واچوله، د ګوکدوغان سره د پلیټ فارم ایروډینامیکي او ایویونیک مطابقت تایید شو.

د ملي مراد AESA رادار د کشف، تعقیب، قفل کولو او ډیټا لیږد وړتیاوې، چې په هماغه الوتنه کې فعالې شوې وې، هم په ننګونکو شرایطو کې ثابتې شوې.

وپلټۍ
د سعودي په مشرۍ ایتلاف د بېلتون غوښتونکي مشر سره د کړکېچ په ترڅ کې د یمن په جنوب بریدونه کړي دي
ټرمپ وايي، امریکا به د وینزویلا تر ۵۰ میلیونه بیرله پورې  تېل ترلاسه کړي
ټرمپ د ګرینلینډ لپاره د "مختلفو انتخابونو" په اړه بحث کوي، د پوځي عملیاتو په ګډون: سپینه ماڼۍ
ملګري ملتونه وايي چې په وینزویلا کې د امریکا مداخله نړیوال قانون تر پښو لاندې کړی دی
لومړی وزیر مرز خبرداری ورکوي چې د جرمني اقتصاد د ودې له درېدو سره په یوه څلورلارې کې قرار لري.
امریکا په وینزویلا کې د خپل سفارت د بیا پرانیستلو لپاره چمتووالی نیسي
د جاپان په لویدیځ کې د ریښتر په کچه ۶.۲ درجې زلزلې، د سونامي خبرداری نه دی ورکړل شوی
اردوغان له ټرمپ سره په ټیلیفوني خبرو کې د وینزویلا او غزې په اړه اندیښنې څرګندې کړې
پاکستان بلوچستان او خیبر پښتونخوا ایالتونو کې د ځای پر ځای شویو ماینونو چاودنو کې دوه تنه وژل شول
روسیه ادعا کوي چې د سومي ولایت ته نږدې یو سرحدي مېشت ځای یې نیولی
حسینې د دورې تښتونو کې لږ تر لږه ۲۸۷ کسان وژل شوي، مړي یې په سیندونو یا ډله ییزو قبرونو کې اچول شوي
پاکستان او چین په افغانستان کې میشتو ترهګرو ډلو پر وړاندې د اقدام غوښتنه کوي
د اروپايي ټولنې له امریکا غواړي چې د وینزویلا له پوځي مداخلې وروسته نړیوالو قوانینو ته درناوی وکړي
د شیورون انرژۍ شرکت پخوانی اجرائیوي رئیس د وینزویلا د تیلو پروژو لپاره دوه میلیارد ډالر غواړي.
په پاکستان کې پر یوه موټر د برید له امله یو تن وژل شوی او ۸ نور ټپیان دي