ساینس او ټکنالوژي
3 د لوستلو دقیقې
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ
هالنډي خبري رسنیو یو پرانیستی لیک خپور کړی او د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مخ په زیاتیدونکي تسلط له امله یې ډیموکراسۍ ته د ورپېښ جدي ګواښ خبرداری ورکړی دی؛ دا خبره د NOS خپرندویې ادارې، چې یو له ګډونوالو څخه ده، د پنجشنبې په ورځ راپور کړه.
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ / REUTERS
20 نومبر 2025

د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ

په یو پرانیستي لیک کې ویل شوي: "زموږ ټولنه د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مسلط رول له امله، د حقایقو پر بنسټ او څو اړخیزو معلوماتو ته د لاسرسي واک له لاسه ورکوي."

هالنډي خبري رسنیو یو پرانیستی لیک خپور کړی او د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مخ په زیاتیدونکي تسلط له امله یې ډیموکراسۍ ته د ورپېښ جدي ګواښ خبرداری ورکړی دی؛ دا خبره د NOS خپرندویې ادارې، چې یو له ګډونوالو څخه ده، د پنجشنبې په ورځ راپور کړه.

د ایتلافي حکومت مذاکره کوونکي "سیبرانډ بوما" ته په استول شوي دغه پرانیستي لیک کې ویل شوي: "زموږ ټولنه د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مسلط رول له امله د حقایقو پر بنسټ او څو اړخیزو معلوماتو ته د لاسرسي واک له لاسه ورکوي. دا کار ډیموکراتیک ثبات او همدارنګه ستراتیژیکې خپلواکۍ او بالاخره د هالنډ امنیت ته جدي ګواښ پېښوي."

بیلا بیلو دولتي او سوداګریزو خپرندویو ادارو، ورځپاڼو، آنلاین رسنیو او د ANP خبري اژانس یادونه کړې چې خلکو ته د خبرونو او معلوماتو رسول په زیاتیدونکې توګه د هغو ټیکنالوژیکي لویو شرکتونو لاس ته لویږي چې "سوداګریزې موخې" لري او ډیموکراتیک ارزښتونه ورته ارزښت نه لري (د دوی په معادله کې ځای نلري).

په لیک کې ویل شوي: "د مصنوعي ځیرکتیا (AI) لخوا تولید شوي ځوابونه اکثره د باور وړ نه وي، ډیری وخت یو اړخیز وي او تاییدول یې ګران وي. دا سیسټمونه د لاسوهنې وړ دي او ډیری وخت داسې ناسم یا جعلي معلومات تولیدوي چې ننګول (ردول) یې امکان نلري."

خبري رسنیو ټینګار کړی چې د مصنوعي ځیرکتیا شرکتونه د خپلو تولیداتو د پایلو مسؤلیت نه اخلي، چې دا کار خلکو ته د رسیدونکو معلوماتو پر کیفیت، اعتبار او تنوع منفي اغیزه کوي.

په لیک کې ټینګار شوی: "دا نور د یوې پخوانۍ او یوې نوې برخې (سکټور) ترمنځ عادي سیالي نه ده. اوس پوښتنه دا ده چې: د عامه معلوماتو لپاره کومه ډیجیټلي زیربنا به په پای کې برلاسې شي؟"

هلته پوښتنه شوې چې ایا د معلوماتو راتلونکې به د امریکایی او چینایی ټیکنالوژیکي لویو شرکتونو د الګوریتمونو لخوا ټاکل کیږي او که د هالنډي ډیجیټلي ایکوسیستم (چاپیریال) لخوا، چیرته چې مصنوعي ځیرکتیا د باوري رسنیو ترڅنګ وده کولی شي.

دوی له حکومت څخه وغوښتل چې د معلوماتو رسونې امنیت د راتلونکي ایتلافي حکومت په جوړیدونکو بحثونو کې یوه بیړنۍ موضوع وګرځوي، او د ټیکنالوژۍ له نړیوالو لویو شرکتونو څخه د رسنیو سکتور د ساتنې لپاره یې د اروپایي قوانینو، لکه د اروپا د مصنوعي ځیرکتیا قانون (European AI Act)، د پلي کیدو غوښتنه وکړه.

 

 

 

 

 

وپلټۍ
پاکستان په افغانستان کې په ۷ نقطو د هوايي بریدونو ترسره کولو نه خبر ورکړی
د پاکستان د بنو په ښار کې په نښته کې ۵ وسله وال او ۲ سرتیري وژل شوي
سعودي عربستان د سوډان د جګړې او یمن په اړه د اماراتو پر پالیسۍ اندېښنه ښودلې
د امریکا استازی هکابي ادعا کوي چې اسرائیل "د انجیل/تورات له مخې"د ټول منځني ختیځ د نیولو  حق  لري.
په افغانستان کې د ۵.۸ درجې زلزلې لږ زیانونه اړولي
مارک روبیو له شهباز شریف سره د پاکستان د حیاتي منرالونو پر پراختیا خبرې وکړې
د ایران په همدان ولایت کې د جنګي الوتکې د غورځېدو له امله پیلوټ ژوند د لاسه ورکړ.
د افغانستان پلازمینه کابل او ختیځ ولایتونه یوې زورورې زلزلې ولړزول.
پوتین د اوکراین د جګړې د خبرو اترو په منځ کې یو تجربه کار ډیپلومات په تورکیه کې سفیر وټاکه
غزه کې د اسرائیلو د نسل وژنې له امله مړو شمېره په لومړیو ۱۵ میاشتو کې تر اعلان شوي رقم ډیره لوړ دی
برتانیا پر ایران د احتمالي بریدونو لپاره د خپلو اډو کارولو په اړه د امریکا غوښتنه رد کړه
جرمني د منځني ختیځ د کړکېچ له امله له شمالي عراق څخه خپل سرتېري وباسي
د پاکستان په کراچۍ ښار کې په یوې چاودنه کې لږ تر لږه ۱۶ تنو ژوند د لاسه ورکړی
د بریتانیا پولیسو پخوانی شهزاده انډریو د دندې څخه د ناسمې ګټې اخیستنې په تور ونیوه
پاکستان د باجوړ برید په تړاو افغان دیپلومات احضار کړ.