ساینس او ټکنالوژي
3 د لوستلو دقیقې
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ
هالنډي خبري رسنیو یو پرانیستی لیک خپور کړی او د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مخ په زیاتیدونکي تسلط له امله یې ډیموکراسۍ ته د ورپېښ جدي ګواښ خبرداری ورکړی دی؛ دا خبره د NOS خپرندویې ادارې، چې یو له ګډونوالو څخه ده، د پنجشنبې په ورځ راپور کړه.
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ / REUTERS
20 نومبر 2025

د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ

په یو پرانیستي لیک کې ویل شوي: "زموږ ټولنه د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مسلط رول له امله، د حقایقو پر بنسټ او څو اړخیزو معلوماتو ته د لاسرسي واک له لاسه ورکوي."

هالنډي خبري رسنیو یو پرانیستی لیک خپور کړی او د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مخ په زیاتیدونکي تسلط له امله یې ډیموکراسۍ ته د ورپېښ جدي ګواښ خبرداری ورکړی دی؛ دا خبره د NOS خپرندویې ادارې، چې یو له ګډونوالو څخه ده، د پنجشنبې په ورځ راپور کړه.

د ایتلافي حکومت مذاکره کوونکي "سیبرانډ بوما" ته په استول شوي دغه پرانیستي لیک کې ویل شوي: "زموږ ټولنه د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مسلط رول له امله د حقایقو پر بنسټ او څو اړخیزو معلوماتو ته د لاسرسي واک له لاسه ورکوي. دا کار ډیموکراتیک ثبات او همدارنګه ستراتیژیکې خپلواکۍ او بالاخره د هالنډ امنیت ته جدي ګواښ پېښوي."

بیلا بیلو دولتي او سوداګریزو خپرندویو ادارو، ورځپاڼو، آنلاین رسنیو او د ANP خبري اژانس یادونه کړې چې خلکو ته د خبرونو او معلوماتو رسول په زیاتیدونکې توګه د هغو ټیکنالوژیکي لویو شرکتونو لاس ته لویږي چې "سوداګریزې موخې" لري او ډیموکراتیک ارزښتونه ورته ارزښت نه لري (د دوی په معادله کې ځای نلري).

په لیک کې ویل شوي: "د مصنوعي ځیرکتیا (AI) لخوا تولید شوي ځوابونه اکثره د باور وړ نه وي، ډیری وخت یو اړخیز وي او تاییدول یې ګران وي. دا سیسټمونه د لاسوهنې وړ دي او ډیری وخت داسې ناسم یا جعلي معلومات تولیدوي چې ننګول (ردول) یې امکان نلري."

خبري رسنیو ټینګار کړی چې د مصنوعي ځیرکتیا شرکتونه د خپلو تولیداتو د پایلو مسؤلیت نه اخلي، چې دا کار خلکو ته د رسیدونکو معلوماتو پر کیفیت، اعتبار او تنوع منفي اغیزه کوي.

په لیک کې ټینګار شوی: "دا نور د یوې پخوانۍ او یوې نوې برخې (سکټور) ترمنځ عادي سیالي نه ده. اوس پوښتنه دا ده چې: د عامه معلوماتو لپاره کومه ډیجیټلي زیربنا به په پای کې برلاسې شي؟"

هلته پوښتنه شوې چې ایا د معلوماتو راتلونکې به د امریکایی او چینایی ټیکنالوژیکي لویو شرکتونو د الګوریتمونو لخوا ټاکل کیږي او که د هالنډي ډیجیټلي ایکوسیستم (چاپیریال) لخوا، چیرته چې مصنوعي ځیرکتیا د باوري رسنیو ترڅنګ وده کولی شي.

دوی له حکومت څخه وغوښتل چې د معلوماتو رسونې امنیت د راتلونکي ایتلافي حکومت په جوړیدونکو بحثونو کې یوه بیړنۍ موضوع وګرځوي، او د ټیکنالوژۍ له نړیوالو لویو شرکتونو څخه د رسنیو سکتور د ساتنې لپاره یې د اروپایي قوانینو، لکه د اروپا د مصنوعي ځیرکتیا قانون (European AI Act)، د پلي کیدو غوښتنه وکړه.

 

 

 

 

 

وپلټۍ
اردوغان له ټرمپ سره په ټیلیفوني خبرو کې د وینزویلا او غزې په اړه اندیښنې څرګندې کړې
پاکستان بلوچستان او خیبر پښتونخوا ایالتونو کې د ځای پر ځای شویو ماینونو چاودنو کې دوه تنه وژل شول
روسیه ادعا کوي چې د سومي ولایت ته نږدې یو سرحدي مېشت ځای یې نیولی
حسینې د دورې تښتونو کې لږ تر لږه ۲۸۷ کسان وژل شوي، مړي یې په سیندونو یا ډله ییزو قبرونو کې اچول شوي
پاکستان او چین په افغانستان کې میشتو ترهګرو ډلو پر وړاندې د اقدام غوښتنه کوي
د اروپايي ټولنې له امریکا غواړي چې د وینزویلا له پوځي مداخلې وروسته نړیوالو قوانینو ته درناوی وکړي
د شیورون انرژۍ شرکت پخوانی اجرائیوي رئیس د وینزویلا د تیلو پروژو لپاره دوه میلیارد ډالر غواړي.
په پاکستان کې پر یوه موټر د برید له امله یو تن وژل شوی او ۸ نور ټپیان دي
کیوبا : په وینزویلا کې د امریکا د مداخلې پر مهال ۳۲ کیوبایي جنګیالي وژل شوي دي
روسیه وايي چې د اوکراین بې پیلوټه الوتکې په ۲۰۲۶ کال کې هره ورځ مسکو په نښه کوي
د سوریې پوځ په حلب کې د پخواني بعث رژیم سره د تړاو په تور اته کسان نیولي دي
شمالي کوریا داځل یو هایپرسونیک توغندی وازمایه
نیویارک ټایمز: په وینزویلا کې د امریکا پوځي مداخلې د ټرمپ ملاتړي په دوو برخو ویشي
شمالي کوریا یو ځل بیا د ختیځ سمندر پر لور بالستیک توغندي توغولي دي. دا خبره سویلي کوریا کړې ده.
د وینزویلا سترې محکمې د ولسمشر مرستیالې  ته 'په موقت ډول' د ولسمشرۍ د چارو د په غاړه اخیستو امر کړی