ساینس او ټکنالوژي
3 د لوستلو دقیقې
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ
هالنډي خبري رسنیو یو پرانیستی لیک خپور کړی او د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مخ په زیاتیدونکي تسلط له امله یې ډیموکراسۍ ته د ورپېښ جدي ګواښ خبرداری ورکړی دی؛ دا خبره د NOS خپرندویې ادارې، چې یو له ګډونوالو څخه ده، د پنجشنبې په ورځ راپور کړه.
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ
د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ / REUTERS
20 نومبر 2025

د معلوماتو پر سر د ټیکنالوژۍ د سترو شرکتونو کنټرول ډیموکراسۍ ته "جدي ګواښ" پېښوي: هالنډۍ رسنۍ

په یو پرانیستي لیک کې ویل شوي: "زموږ ټولنه د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مسلط رول له امله، د حقایقو پر بنسټ او څو اړخیزو معلوماتو ته د لاسرسي واک له لاسه ورکوي."

هالنډي خبري رسنیو یو پرانیستی لیک خپور کړی او د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مخ په زیاتیدونکي تسلط له امله یې ډیموکراسۍ ته د ورپېښ جدي ګواښ خبرداری ورکړی دی؛ دا خبره د NOS خپرندویې ادارې، چې یو له ګډونوالو څخه ده، د پنجشنبې په ورځ راپور کړه.

د ایتلافي حکومت مذاکره کوونکي "سیبرانډ بوما" ته په استول شوي دغه پرانیستي لیک کې ویل شوي: "زموږ ټولنه د ټیکنالوژۍ د نړیوالو شرکتونو د مسلط رول له امله د حقایقو پر بنسټ او څو اړخیزو معلوماتو ته د لاسرسي واک له لاسه ورکوي. دا کار ډیموکراتیک ثبات او همدارنګه ستراتیژیکې خپلواکۍ او بالاخره د هالنډ امنیت ته جدي ګواښ پېښوي."

بیلا بیلو دولتي او سوداګریزو خپرندویو ادارو، ورځپاڼو، آنلاین رسنیو او د ANP خبري اژانس یادونه کړې چې خلکو ته د خبرونو او معلوماتو رسول په زیاتیدونکې توګه د هغو ټیکنالوژیکي لویو شرکتونو لاس ته لویږي چې "سوداګریزې موخې" لري او ډیموکراتیک ارزښتونه ورته ارزښت نه لري (د دوی په معادله کې ځای نلري).

په لیک کې ویل شوي: "د مصنوعي ځیرکتیا (AI) لخوا تولید شوي ځوابونه اکثره د باور وړ نه وي، ډیری وخت یو اړخیز وي او تاییدول یې ګران وي. دا سیسټمونه د لاسوهنې وړ دي او ډیری وخت داسې ناسم یا جعلي معلومات تولیدوي چې ننګول (ردول) یې امکان نلري."

خبري رسنیو ټینګار کړی چې د مصنوعي ځیرکتیا شرکتونه د خپلو تولیداتو د پایلو مسؤلیت نه اخلي، چې دا کار خلکو ته د رسیدونکو معلوماتو پر کیفیت، اعتبار او تنوع منفي اغیزه کوي.

په لیک کې ټینګار شوی: "دا نور د یوې پخوانۍ او یوې نوې برخې (سکټور) ترمنځ عادي سیالي نه ده. اوس پوښتنه دا ده چې: د عامه معلوماتو لپاره کومه ډیجیټلي زیربنا به په پای کې برلاسې شي؟"

هلته پوښتنه شوې چې ایا د معلوماتو راتلونکې به د امریکایی او چینایی ټیکنالوژیکي لویو شرکتونو د الګوریتمونو لخوا ټاکل کیږي او که د هالنډي ډیجیټلي ایکوسیستم (چاپیریال) لخوا، چیرته چې مصنوعي ځیرکتیا د باوري رسنیو ترڅنګ وده کولی شي.

دوی له حکومت څخه وغوښتل چې د معلوماتو رسونې امنیت د راتلونکي ایتلافي حکومت په جوړیدونکو بحثونو کې یوه بیړنۍ موضوع وګرځوي، او د ټیکنالوژۍ له نړیوالو لویو شرکتونو څخه د رسنیو سکتور د ساتنې لپاره یې د اروپایي قوانینو، لکه د اروپا د مصنوعي ځیرکتیا قانون (European AI Act)، د پلي کیدو غوښتنه وکړه.

 

 

 

 

 

وپلټۍ
د تورکیې بې پیلوټه جټ الوتکې قزل ایلما یو ډیر مهم ازمایښت په بریالیتوب سرته ورسو
روسیې د  فضايي ادارې په وینا،د سویوز فضايي بیړۍ د روسي  او امریکایي ستورمزلو سره فضا ته الوتنه وکړه
تورکي شرکتونو د فولادي ګنبد دفاعي سیسټم د ملاتړ لپاره د ۶.۵ ملیارد ډالرو قراردادونه لاسلیک کړل
تورکي دفاعي شرکتونه په طبیعي پیښو کې د کارونې لپاره ژوند ژغورونکي ډرونونه جوړوي
د تورکیې "قزل ایلما" بې پیلوټه جنګۍ الوتکې په مجازي ازموینه کې F-16 وویشتله
چینايي ستورمزلو مځکې ته د راستنیدو ماموریت وځنډید
له توکیو څخه تر نیویارک پورې په ۶۰ دقیقو کې د سفر امکان
تورکیه د دفاعي صنعت په برخه په ډاډمندو ګامونو د خپلواکۍ او ځان بسیاینې په لور روانه ده.
د تورکیې کورني پرمختللي  "الټای" جنګي ټانکونه د تورکیې وسله والو ځواکونو ته وسپارل شول.
ګوګل په هند کې د ۱۵ میلیارده ډالرو پانګه ونې سره د مصنوعي ځیرکتیا او معلوماتو مرکز جوړوي
د امریکا قانون جوړونکي پر چین د چپ جوړولو د وسایلو پر پلور د پراخو بندیزونو غوښتنه کوي
د ټکنوفیست په فیستیوال کې ګډون کوونکي د تورکیې د فولادي ګمبد هوايي دفاعي سیستم د نږدې نه لیدنه کوي
د تورکیې د ټیکنالوژۍ مخکښ فیسټیوال ټکنوفیسټ په استانبول کې پیل شو
تورکیې د خپل نوي اصلي جګړه ییز ټانک "التای" د پراخ تولید پروسه په انقره کې رسمآ پیل کړه.
فرانسوي ورځپاڼه : د تورکیې نوې الوتکې لیږدونکې کښتۍ به د فرانسې د چارلس دې ګول کښتۍ څخه پرمختللې وي
(اوپن اې آی) په هند کې د مصنوعي ځیرکتیا د پراختیا د لویو هڅو په منځ کې د یو ګیګاواټ ډیټا مرکز جوړوي
د تورکیې د ټکنالوژۍ فیسټیوال(ټکنوفیسټ )د استانبول په ښار کې پیل شو
ولسمشر اردوغان د تورکیې د ځايي ټولنیز رسنۍ شبکې "NEXT Sosya کې خپل لومړنی پوست شریک کړ
په چین کې د نړۍ لومړۍ د روبوټونو فوټبال لوبه د مصنوعي زيرکتيا په مرسته ترسره کېږي
ایلون ماسک وايي چې هغه به د اپل کمپنۍ پر خلاف د غیرې عالانه چلند له امله اقامه د دعوا وکړي