د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اسرائیل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د فساد محاکمې د لغوه کولو یا بخښنې غوښتنه کړې ده، او دغه قضیه یې د "سیاسي ښکار" په توګه یاده کړې ده.
ټرمپ د چهارشنبې په ورځ په خپل ټروت سوشل پلیټ فارم کې ولیکل: "د نتنیاهو محاکمه باید سمدستي لغوه شي یا دې دغه ستر اتل ته برائت ورکړل شي."
هغه نتنیاهو د اسرائیل د "د جګړې د وخت ستر لومړي وزیر" په توګه یاد کړ او ویې ویل چې هغه حیران شو کله چې یې واورېدل چې نتنیاهو د دوشنبې په ورځ محکمې ته حاضرېږي، سره له دې چې هېواد یې د ایران سره د زیاتېدونکو کړکېچونو سره مخ دی.
ټرمپ ولیکل: "زه حیران شوم چې اسرائیل، چې یوازې یې د خپلې تاریخ یوې سترې شېبې تجربه کړې، لا هم د خپل لومړي وزیر پر وړاندې دغه بېځایه کمپاین ته دوام ورکوي."
هغه زیاته کړه: "زه داسې څوک نه پېژنم چې د امریکا له ولسمشر سره یې دومره اغېزمنه همکاري کړې وي لکه نتنیاهو."
ټرمپ وویل چې په وروستۍ جګړه کې د ایران پر وړاندې د امریکا له خوا د اسرائیل د ژغورلو وروسته، "اوس د اسرائیل وار دی چې نتنیاهو وژغوري." هغه نتنیاهو د اسرائیل تر ټولو زړور او وړ مشر وباله.
د رشوت، درغلۍ او باور ماتونې تورونه
د ټرمپ څرګندونې د دواړو مشرانو ترمنځ د اړیکو د ښه کېدو څرګندونه کوي، یا لږ تر لږه د دې اړیکو د عامه اعتراف، چې په وروستیو کلونو کې د جدي کړکېچ راپورونه ورکړل شوي وو.
د وروستۍ جګړې څخه مخکې پخوا اختلافات د څو مسایلو له امله راپورته شوي وو، چې په کې په غزه کې د اسرائیل د نسل وژنې او د ایران سره د اړیکو په اړه مسایل شامل وو. شنونکي وایي چې دغه کړکېچ په ځانګړې توګه د ټرمپ د منځني ختیځ د وروستي سفر پر مهال څرګند شو، چې اسرائیل یې په کې له خپل سفر څخه بهر پرېښود — دا د امریکا د ولسمشر لپاره لومړی ځل و.
د دغه سفر په ورځو کې، ټرمپ د یمن له حوثیانو سره اوربند ته ورسېد پرته له دې چې هغوی ته د اسرائیلي اهدافو په نښه کولو بندولو غوښتنه وکړي. هغه همدارنګه د حماس سره مستقیمې خبرې ومنلې، چې د راپورونو له مخې د غزې لپاره د بیړني بشري مرستو د اسانتیا لپاره یې موافقه وکړه، په دې شرط چې یو دوه تابعیته امریکایي-اسراییلي وګړی خوشې کړي.
د نتنیاهو محاکمه — د رشوت، درغلۍ او باور ماتونې په تورونو — له ۲۰۲۰ کال راهیسې روانه ده. دغه محاکمه څو ځله ځنډېدلې ده، چې نتنیاهو د غزې د نسل وژنې او وروسته په لبنان کې د جګړې له امله ځنډونه ترلاسه کړي دي.
په یوه قضیه کې، نتنیاهو او د هغه مېرمن، سارا، تورن دي چې له میلیاردرانو څخه د ۲۶۰,۰۰۰ ډالرو څخه زیات ارزښت لرونکي لوکس توکي لکه قیمتي ګاڼې او شیمپین د سیاسي ګټو په بدل کې ترلاسه کړي دي. په دوو نورو قضیو کې تور دی چې نتنیاهو هڅه کړې چې په دوو اسرائیلي رسنیو کې د ځان لپاره غوره پوښښ ترلاسه کړي. هغه ټول تورونه رد کړي دي.
د امریکا همکاري
نتنیاهو همدارنګه د جګړې د جرمونو او د بشریت پر وړاندې د جرمونو په تورونو سره مخ دی، چې د نړیوالې جنایي محکمې لخوا د ۲۰۲۴ کال په نوامبر کې د هغه او د پخواني دفاع وزیر یواف ګالانت لپاره د نیولو حکمونه صادر شوي دي. هغوې د غزې په سیمه کې د نسل وژنې له امله، چې ۵۶,۰۰۰ فلسطینیانو پکې وژل شوي دي، چې ډېری یې ښځې او ماشومان دي.
د فلسطین رسمي خبري اژانس (وافا) راپور ورکړی چې شاوخوا ۱۱,۰۰۰ فلسطینیان د ویجاړ شوو کورونو لاندې ښخ دي. خو کارپوهان وایي چې د مړو اصلي شمېر د غزې چارواکو لخوا راپور شوي شمېر څخه ډېره زیاته ده، او اټکل کوي چې دا شمېر شاوخوا ۲۰۰,۰۰۰ ته رسېږي.
اسرائیل همدارنګه د نړیوالې محکمې لخوا د نسل وژنې په قضیه کې تورن دی.
واشنګټن هر کال خپل اوږدمهاله متحد اسرائیل ته ۳.۸ میلیارده ډالر پوځي مرسته ورکوي. د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر راهیسې، امریکا له ۲۲ میلیارده ډالرو څخه زیات د اسرائیل د غزې په نسل وژنه او په ګاونډیو هېوادونو کې جګړو کې لګولي دي.
سره له دې چې د امریکا لوړپوړو چارواکو په غزه کې د ملکي وګړو د لوړې مرګ ژوبلې په اړه په اسرائیل نیوکه کړې ده، واشنګټن تر اوسه د وسلو د انتقال په برخه کې کوم ځنډ ندی راوستی.
