د اسرائیلو نویو بریدونو او د سیمې پر بنسټیزو تاسیساتو د ایران ګواښونو د تېلو بازارونه لړزولي دي. دا په داسې حال کې ده چې د شخړې ژورېدو نړیواله عرضه له خنډ سره مخ کړې او د یو اوږدمهاله اقتصادي بحران په اړه یې اندېښنې راپارولي دي.
اسرائیلو د دوشنبې په ورځ پر ایران د بریدونو یوه نوې څپه پیل کړه، چې له امله یې تهران یو ځل بیا نوي ګواښونه وکړل. دې کار هغه شخړه نوره هم توده کړه چې په وروستیو لسیزو کې یې د انرژۍ تر ټولو سخت نړیوال بحران رامنځته کړی دی.
په تهران کې د چاودنو غږونه پورته شول، او ورسره سم په ټوله سیمه کې د جګړې د خپرېدو په ترڅ کې، سعودي عربستان او متحده عربي اماراتو اعلان وکړ چې د دوی په لور توغول شوي توغندي او بې پیلوټه الوتکې (ډرون) یې شنډې کړې دي.
د انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر، فاتح بیرول، د څرګندونو له مخې، د جګړې څلورمې اونۍ ته په داخلېدو سره، د تېلو او ګازو تولیدونکو هېوادونو کې لږ تر لږه ۴۰ د انرژۍ تاسیسات "سخت یا ډېر سخت" زیانمن شوي دي.
ایران دغو بریدونو ته په غبرګون کې پر اسرائیلو، په خلیج کې د انرژۍ پر برخو او ان د امریکا پر ډیپلوماټیکو مرکزونو د توغندیو او ډرون بریدونه وکړل؛ سربېره پر دې، ایران د هرمز ستراتیژیکې تنګي تګ راتګ هم نږدې درولی دی، چې له دغې لارې د نړۍ د تېلو نږدې پنځمه برخه عرضه کېږي.
د تېلو ټکان او مخ پر زیاتېدونکي ګواښونه
د تېلو بیه د هرې بېرل له ۱۰۰ ډالرو څخه پورته شوې، چې ورسره سم د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ایران ته یو سخت ضرب الاجل (الټیمیټم) ورکړ؛ هغه وویل که په ۴۸ ساعتونو کې دا تنګي بېرته پرانیستل نشي، نو د ایران د انرژۍ بنسټیز تاسیسات به له منځه یووړل شي.
تهران دغه ګواښ ته په ډېرې توندۍ ځواب ورکړ. د ایران د پارلمان رییس، محمد باقر قالیباف، خبرداری ورکړ چې که واشنګټن خپل ګواښ عملي کړي، نو په ټوله سیمه کې به مهم بنسټیز تاسیسات د دوی لپاره "مشروع هدفونه" وګرځي.
فاتح بیرول په ګوته کړه چې دې بحران لا دمخه له نړیوالو بازارونو څخه هره ورځ نږدې ۱۱ میلیونه بېرل تېل کم کړي دي، چې دا کچه په ۱۹۷۰ لسیزه کې د تېلو د بحرانونو پر مهال لیدل شوې کچې څخه هم لوړه ده. نوموړي د دې بحران د کنټرول لپاره د بیړنۍ نړیوالې همغږۍ غوښتنه وکړه او خبرداری یې ورکړ چې "هیڅ هېواد به له دې اغېزو خوندي پاتې نشي."
