نړۍ
4 د لوستلو دقیقې
د سویس د ژنیو ښار د جي-۷ (G7) د مشرانو له غونډې وړاندې د پراخو لاریونونو لپاره چمتووالی نیسي
په ژنیو کې په زرګونو کسان د سختو امنیتي تدابیرو لاندې د لاریون لپاره راټول شوي دي؛ چارواکي هڅه کوي د هغه ډول تاوتریخوالي مخه ونیسي چې په ۲۰۰۳ کال کې د ورته غونډې پر مهال رامنځته شوی و.
د سویس د ژنیو ښار د جي-۷ (G7) د مشرانو له غونډې وړاندې د پراخو لاریونونو لپاره چمتووالی نیسي
د سویس د ژنیو ښار د جي-۷ (G7) د مشرانو له غونډې وړاندې د پراخو لاریونونو لپاره چمتووالی نیسي

د فرانسې په ګاونډي ښار ایویان (Evian) کې د جي-۷ هېوادونو د سرمشریزې وړاندې، په ژنیو کې د زرګونو لاریونوالو د راټولېدو تمه کیږي. دغه لاریونونه د سختو امنیتي تدابیرو په لړ کې ترسره کیږي ترڅو د ۲۰۰۳ کال د خونړیو پېښو تکرار مخه ونیول شي.

د "No-G7" په نوم د ۶۰ څخه د زیاتو ټولنو، اتحادیو او کین اړخو ډلو ایتلاف غواړي چې "فاشیزم او امپریالیزم" وغندي. دا لاریون د اوو صنعتي هېوادونو د مشرانو د درې ورځنۍ کلنۍ ناستې څخه یوه ورځ وړاندې ترسره کیږي.

د جي-۷ دا سرمشریزه به وروسته له هغې یوه له لومړنیو لویو نړیوالو غونډو څخه وي چې د فبرورۍ په وروستیو کې متحده ایالاتو او اسرائیلو پر ایران جګړه پیل کړه؛ هغې جګړې چې منځنی ختیځ یې ګډوډ کړ او د اتلانتیک سمندر دواړو غاړو ته یې کړکېچونه زیات کړل.

په جي-۷ کې د بریتانیا، کاناډا، فرانسې، جرمني، ایټالیا، جاپان او متحده ایالاتو مشران شامل دي، او ورسره د برازیل او هند په څېر د ځینو نورو هېوادونو مشران هم د مېلمنو په توګه بلل شوي دي.

د فرانسې ولسمشر ایمانویل مکرون، چې د غونډې کوربه دی، ټاکل شوې ده د یکشنبې په ماښام ایویان ته ورسیږي. نور مشران، د متحده ایالاتو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ګډون، به د دوشنبې په ورځ ورسیږي.

دا ډله به پر یو شمېر حساسې موضوعګانو بحث وکړي، چې په هغې کې په ایران کې د جګړې د پای ته رسولو هڅې او د هرمز تنګي د بیړۍ چلولو د لارې بیا پرانیستل شامل دي. ټرمپ ټینګار کوي چې ممکن د یکشنبې په ورځ په دې اړه یوه هوکړه لاسلیک شي.

اکثریت مشران به د ژنیو هوایي ډګر ته راځي او له هغه ځایه به ایویان ته ځي. ژنیو چې د فرانسې له دغه ښار څخه ۴۰ کیلومتره لرې پروت دی، اوس مهال د سخت امنیتي ډار او تیارسی په حال کې دی.

چارواکي په اندېښنه کې دي چې د ۲۰۰۳ کال پېښې تکرار نشي، کله چې د جي-۷ ضد لاریونوالو په دې سویسي ښار کې د میلیونونو ډالرو په ارزښت زیانونه اړولي وو. د هغه وخت تاوتریخوالی، لوټ تالان او نښتې لا هم د خلکو په یاد دي. له همدې امله وړو پلورنځیو، سوپر مارکیټونو او پوهنتونونو خپلې مخې په لرګیو بندې کړې دي.

په ښار کې یو شمېر نور پروګرامونه لغوه شوي او مرکزي روغتون لویې خیمې لګولي ترڅو د احتمالي ټپیانو درملنه وکړي. سویسي چارواکو لاریونوالو ته د ښار په شمالي برخه کې د تګ اجازه ورکړې، چې د ښار له مرکزي برخې او لوکسو پلورنځیو څخه لرې ده.

د فرانسې د سختو شرایطو له امله، د "No-G7" ایتلاف د یکشنبې په ورځ د فرانسې په پوله کې په "انیمیس" ښار کې خپل پلان شوي فعالیتونه لغوه کړل. د ژنیو د امنیت وزیرې کارول این کاست خبریالانو ته وویل: "موږ پر دې افسوس کوو چې فرانسې په خپله خاوره کې د خبرو اترو او غونډو لپاره مناسب شرایط برابر نه کړل."

سخت امنیت

د لاریونوالو د ایتلاف ویاندې، الیس لیفرانسوا، وویل: "موږ هیله لرو چې یوه ښه او خوندوره اونۍ ولرو. امنیتي کسان به شتون ولري ترڅو لاریونوال له هر ډول بهرني تیري څخه وساتي."

ژنیو نږدې له ټولو خواوو څخه د فرانسې لخوا محاصره ده. د لاریونونو او سرمشریزې له امله، سویسي چارواکو له ۳۵ سرحدي لارو څخه ۲۵ یې تړلې دي، چې له امله یې دواړو خواوو ته ترافیکي ګڼه ګوڼه جوړه شوې ده.

د فرانسې نږدې ۱۶۰۰۰ پولیس، سرتېري او سرحدي ساتونکي به د کښتیو، موټرسایکلونو، ډرون الوتکو او سپیو په مرسته امنیت ساتي. سویس هم د ۲۰۰۰ څخه تر ۵۰۰۰ پورې پوځي پرسونل د پولیسو د ملاتړ لپاره ګمارلي دي. شاوخوا ۴۰۰۰ سویسي سرتېري به په ځمکه، د ژنیو په جهيل او هوا کې د فرانسوي ځواکونو سره په همغږۍ دنده ترسره کوي.

 

وپلټۍ
شیخه حسینه واجد وايي چې د اعدام د سزا له ګواښ سره سره به په ډسمبر کې بنګله دېش ته ستنه شي.
د غزې روغتیايي چارواکي وايي، اسرائیلو په غزه کې په تازه بریدونو کې درې فلسطینیان وژلي دي
پاکستان : د سیمه‌ییزې همکارۍ د پرمختګ لپاره افغانستان باید د ګاونډیان اندیښنې حل کړي
روسیه وايي چې ۱۳۰۰ اوکرایني ډرونونه یې غورځولي دي، چې سلګونو یې د مسکو پر لور روانې وې
امریکا منځني ختیځ کې دریمه الوتکې وړونکې بیړنۍ واستوله
په غزه کې  د کنډوالو له منځه د راویستل شویو ۷۰ تنو فلسطینیانو جنازې خاورو ته وسپارل شوې
د مهمو خبرونو غورچاڼ
په بدخشان کې د سروزرو د کان دوه تنه کانکیدونکي مړه او ګڼشمیر نور ټپیان شوي
د سوریې پلازمېنه دمشق د موټر بم مرګونې چاودنې ولړزوله.
د مهمو خبرونو غورچاڼ
حماس په غزه کې د سیلابونو له امله د نړۍوال بیړني اقدام غوښتنه وکړه.
زیلینسکي خبرداری ورکړی چې د امریکا او روسیې امنیتي خبرې کولی شي ناټو کمزورې او اروپا وګواښي .
ټرمپ، شي جینپینګ او پوتین به په چین کې خپله لومړنۍ درې اړخیزه غونډه وکړي.
په استانبول کې د مشرانو تر لیدنې وروسته د تورکیې او قطر مهم دفاعي تړون لاسلیک کړ .
د مهمو خبرونو غورچاڼ