تورکیه
3 د لوستلو دقیقې
ولسمشر رجب طیب اردوغان به د اګست له ۳۱مې څخه د سپټمبر تر ۱مې پورې د چین تیانجین ښار ته سفر وکړي
د تورکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان به د اګست له ۳۱مې څخه د سپټمبر تر ۱مې پورې د چین تیانجین ښار ته سفر وکړي، ترڅو د شانګهای د همکارۍ سازمان د ۲۵مې سرمشریزې د دولتي مشرانو په شورا کې د ویاړ مېلمه په توګه ګډون وکړي.
ولسمشر رجب طیب اردوغان به د اګست له ۳۱مې څخه د سپټمبر تر ۱مې پورې د چین تیانجین ښار ته سفر وکړي
/ AA

د تورکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان به د اګست له ۳۱مې څخه د سپټمبر تر ۱مې پورې د چین تیانجین ښار ته سفر وکړي، ترڅو د شانګهای د همکارۍ سازمان د ۲۵مې سرمشریزې د دولتي مشرانو په شورا کې د ویاړ مېلمه په توګه ګډون وکړي. دا خبره تورکیې د عامه اړیکو د ریاست مشر، برهان الدین دوران، د جمعې په ورځ د تورکیې په ټولنیزه رسنۍ نیکس سوسیال  له لارې وکړه.

دا سفر د اردوغان لپاره په تېرو پنځو کلونو کې لومړی ځل دی چې چین ته ځي، او دا د انقرې او بیجینګ ترمنځ د زیاتېدونکو ستراتیژیکو اړیکو په منځ کې ترسره کېږي. د سرمشریزې په جریان کې، اردوغان به د شانګهای سازمان پراخې غونډې ته وینا وکړي او د چین ولسمشر شي جین پینګ او نورو ګډون کوونکو مشرانو سره  به دوه اړخیزې لیدنې وکړي.

د روان کال د شانهګای سازمان سرمشریزه د نړیوالو کړکېچونو په منځ کې ځانګړی اهمیت لري، ځکه چې د روسیې او اوکراین د اوربند په اړه لا هم پوښتنې پاتې دي، او نړیوال اقتصاد د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د تعرفو د پالیسۍ له امله اغېزمن شوی دی.

د تورکیې د ملي دفاع پوهنتون د نړیوالو اړیکو استاد، محمد اوزکان، وویل: "د شانګهای سازمان په سرمشریزه کې د ګډون له لارې، تورکیه غواړي خپله ونډه څرګنده کړي، دوه اړخیزې اړیکې پیاوړې کړي، او د سازمان په چوکاټ کې څو اړخیزه همکاري وکړي." هغه ټي آر ټي ورلډ ته وویل: "تورکیه شانګهای سازمان د کوم ځانګړي هېواد تر واک لاندې بلاک نه ګڼي، بلکې دا سازمان د لویدیځ تر واک لاندې نړیوال نظم لپاره د یو بل څو اړخیز بدیل په توګه ګوري."

تورکیه له ۲۰۱۲ کال راهیسې د شانګهای سازمان د خبرو اترو ملګری پاتې شوې، چې د ناټو لومړنی او یوازینی هېواد دی چې دا مقام یې ترلاسه کړی. دا د انقرې هڅې څرګندوي چې غواړي د لویدیځو ائتلافونو ترڅنګ په یوریشیا کې ژورې اړیکې ولري.  د ویلو ده چې د شانګهای سازمان په ۲۰۰۱ کال کې د چین، روسیې، او مرکزي آسیا هېوادونو لخوا د سیمه‌ییز امنیت، اقتصادي همکارۍ، او ترهګرۍ ضد هڅو لپاره رامنځته شو. اوسني بشپړ غړي هند، پاکستان، ایران، او بیلاروس دي.

د اردوغان په مشرۍ، تورکیې د شانګهای همکاریو سازمان سره اړیکې پیاوړې کړې دي، په ۲۰۱۷ کال کې د  شانګهای سازمان  د انرژۍ کلب مشري وکړه او له چین او روسیې سره یې سوداګري زیاته کړه. د قرغزستان پخواني لومړي وزیر، جومات اوتوربایف، وویل: "د تورکیې او شانګهای سازمان ترمنځ طبیعي اړیکه شته، ځکه چې د دې درې بنسټ ایښودونکي غړي — قزاقستان، قرغزستان، او ازبکستان — ترکي ژبې خبرې کوي." هغه زیاته کړه چې د تیانجین په سرمشریزه کې د اردوغان ګډون به د تورکي ملتونو ترمنځ اړیکې پیاوړې کړي.

تېر کال، اردوغان د شاهګهای سازمان د  بشپړ غړیتوب لپاره خپله هیله څرګنده کړه. هغه په یوه خبري کنفرانس کې ویلي وو: "زموږ هدف دا دی چې دایمي غړي شو. تورکیه باید د ناظر هېواد پر ځای د 'شانګهای پنځه' دایمي غړی شي." د ۱۹۹۶ کال په شانګهای کې د چین، قزاقستان، قرغزستان، روسیې، او تاجکستان لخوا د 'شانګهای پنځه' په نوم رامنځته شو.

شانګهای سازمان  په اصل کې د خپلو غړو هېوادونو ترمنځ د سیمه‌ییزو اقتصادي او امنیتي ننګونو د حل لپاره جوړ شوی و. په تېرو ۲۵ کلونو کې، دا سازمان په غړیتوب او دندو کې پراخ شوی دی، او اوس سوداګرۍ، ټکنالوژۍ، چاپېریال ساتنې، نوي کیدونکي انرژۍ، دوامداره پرمختګ، او کلتوري او ځوانانو تبادلو په ګډون پراخې موضوعګانې رانغاړي.

وپلټۍ
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عراقچي له خپلو روسي او پاکستاني سیالانو سره وکتل
اروپايي ټولنه: "پوتین د جګړې د پایته رسولو هوډ نلري او  د وخت ګټلو هڅه کوي"
ولسمشر اردوغان د استانبول  ایا صوفیه تاریخي جومات د عبادت پر مخ د بیا پرانیستل کیدو ۶ کلیزه ولمانځله
په امریکا کې د ټاکنو پر مهال سافټویري تېروتنه؛ سلګونو غیر امریکایي اتباعو رایه ورکړې ده
تورکیه د یورو فایټر جنګي الوتکو په خاطر انګلستان ته د روزنې په موخه لومړني پیلوټان استوي.
اوکرایني ډرون الوتکو د روسیې د  سینټ پیټرزبرګ ښار ته څېرمه پر یو ګودام برید وکړ
له امریکا څخه پر څه باندې ۶۰ هېوادونو د ګمرکي تعرفو نوې څپه
د مهمو خبرونو غورچاڼ
د امنیتي اندېښنو له امله په توره بحیره کې د اوکراین په بندرونو کې د سوداګریزو کښتیو تګ راتګ ودرېد
د ایران ولسمشر پزشکيان او د عراق لومړي وزیر زیدي د دوه اړخیزو اړیکو په اړه خبرې وکړې
د هند لومړي وزیر د کانکور ازموینې سوالونو  افشا کوونکو ته د "سمدستي سزا" ورکولو امر وکړ
جاپان هیله ښودلې چې له فلسطین سره نړیوال ملاتړ نور هم زیات شي
د روسیې او امریکا د بهرنیو چارو وزیرانو د اوکراین پر کړکېچ خبرې وکړې
امریکا په منځني ختیځ کې د جګړې له تودېدو سره پر ایراني پوځي اهدافو نوي بریدونه پیل کړل
په افغانستان ، پاکستان او هند کې د سختو بارانونو له امله د مړو شمېر مخ په زیاتېدو دی.