د افغانستان په ختیځ کې د رامنځته شوې زورورې زلزلې له امله د مړو شمیر تر ۹۰۰ تنو واوښته.
د ژغورنې ډلې د سه شنبې په ورځ د زلزلې له امله د ویجاړ شوو کورونو په کنډوالو کې د ژوندي پاتې کسانو د موندلو لپاره په بیړه هڅې کولې. دې زلزلې چې د ۹۰۰ څخه زیاتو کسانو ژوند واخیست، سیمه په ویر او غم کې ډوبه کړې ده.
دا زلزله چې شدت یې ۶.۰ درجې و، د یکشنبې په نیمه شپه د افغانستان په ختیځو ولایتونو کې رامنځته شوه. د دې زلزلې وروسته لږ تر لږه پنځه نورې ټکانونه هم احساس شول.
د کونړ د ولایت د طبیعي پېښو د مدیریت ادارې مشر، احسان الله احسان، وویل چې "عملیات د شپې تر ناوخته پورې روان وو." هغه زیاته کړه چې "لا هم په لرې پرتو کلیو کې ټپیان شته چې روغتونونو ته د انتقال اړتیا لري."
کلیوالو د ژغورنې په هڅو کې برخه اخیستې وه او د خپلو لاسونو په مرسته یې د خاور او تیږو کورونو کنډوالې پاکولې، کوم چې په تنګو درو کې جوړ شوي وو.
عبیدالله ستومان، چې ۲۶ کلن دی، د خپل ملګري د موندلو لپاره د ودیر کلي ته تللی و، د ویجاړیو له کچې څخه سخت اغېزمن شوی و. هغه وویل: "زه دلته لټون کوم، خو هغه مې ونه موند. دلته شرایط لیدل راته ډېر سخت وو. یوازې کنډوالې پاتې دي."
د وژل شوو کسانو جسدونه، چې ماشومان هم پکې شامل وو، د کلیوالو لخوا په سپینو کفنونو کې نغښتل شوي وو، او د ښخولو مخکې دعاوې وشوې.
بیړنۍ مرستې
د ملګرو ملتونو د کډوالو اداره وایي چې ځینې سخت ځپل شوي کلي د بندو لارو له امله لا هم ورته لاسرسی نه لري. د امریکا د جیولوجیکي سروې له مخې، د زلزلې مرکز د جلال آباد ښار څخه ۲۷ کیلومتره (۱۷ میله) لرې و او د ځمکې له سطحې یوازې اته کیلومتره لاندې و.
افغانستان، چې د څو لسیزو جګړو له امله د نړۍ یو له غریبو هېوادونو څخه دی، د اوږدمهاله بشري کړکېچ سره مخ دی. په وروستیو کلونو کې له ایران او پاکستان څخه میلیونونه افغانان بېرته هېواد ته ستانه شوي، چې د دې ستونزو کچه نوره هم لوړه شوې ده.
له ۲۰۲۱ کال راهیسې، کله چې امریکا له افغانستان څخه خپل ځواکونه وایستل، بهرني مرستې په پراخه کچه کمې شوې، چې د دې غریب هېواد د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې وړتیا یې نوره هم زیانمنه کړه.
د ملګرو ملتونو عمومي منشي، انتونیو ګوتریش، د دوشنبې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې دوی د اړتیاوو د ژر ارزونې، بیړنیو مرستو وړاندې کولو او د اضافي ملاتړ د برابرولو لپاره چمتو دي. هغه د لومړنیو مرستو لپاره د ۵ میلیونه ډالرو اعلان وکړ.
ویره او کړکېچ
د موقت حکومت چارواکو د دوشنبې په ورځ راپور ورکړ چې په کونړ، ننګرهار او لغمان ولایتونو کې لږ تر لږه ۹۰۰ کسان وژل شوي او ۳۰۰۰ نور ټپیان دي.
نسبي سطحي زلزلې ډېر زیان اړولی شي، په ځانګړې توګه ځکه چې ډېری افغانان په ټیټو، د خټو جوړو کورونو کې ژوند کوي چې د نړېدو په وړاندې ډېر زیانمن دي.
په زلزله ځپلو کلیو کې ډېری خلک هغه کسان دي چې په وروستیو کلونو کې له ایران او پاکستان څخه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د کرنې د ریاست یو غړی، اعجاز الحق یاد، وویل: "دلته ډېره ویره او کړکېچ دی... ماشومان او ښځې چیغې وهلې. موږ په خپل ژوند کې داسې څه نه وو تجربه کړي."
افغانستان په پرله پسې ډول د زلزلو سره مخ کېږي، په ځانګړې توګه د هندوکش د غرونو په سیمه کې، چې د یوریشیا او هند د ټکتونیکي پلیټونو د تقاطع په ځای کې موقعیت لري.
د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په میاشت کې د لویدیځ هرات ولایت د ۶.۳ درجې زلزلې له امله سخت زیانمن شو، چې له ۱۵۰۰ څخه زیات کسان یې ووژل او له ۶۳,۰۰۰ څخه زیات کورونه یې ویجاړ کړل.
په ۲۰۲۲ کال کې د پکتیکا په ختیځ ولایت کې د ۵.۹ درجې زلزلې له امله له ۱۰۰۰ څخه زیات کسان ووژل شول او لسګونه زره نور بې کوره شول.
