سیاست
3 د لوستلو دقیقې
د جنوبي کوريا پخوانی لومړی وزير د ولسمشرۍ انتخاباتو ته نوماند شو
جنوبي کوریا د جون په ۳ مه د ولسمشرۍ په ټاکنو کې د پخواني ولسمشر چې استیضاح په نتیجه کې له واکه لرې کړی شو ځای ناستی وټاکي.
د جنوبي کوريا پخوانی لومړی وزير د ولسمشرۍ انتخاباتو ته نوماند شو
Former South Korean Prime Minister Han Duck-soo announces bid for presidency / Reuters

د جنوبي کوریا پخواني لومړي وزیر هان ډک سو د جمعې په ورځ د ولسمشرۍ لپاره خپله نوماندۍ اعلان کړه، چې دا د پخواني ولسمشر د استیضاح له امله رامنځته شوې ناڅاپي ټاکنو کې د ګډون لپاره دی.

د جون په ۳مه ټاکنې به هغه څوک وټاکي چې د استیضاح شوي پخواني ولسمشر یون سوک یول ځای ونیسي، څوک چې د ډسمبر په میاشت کې د نظامي قانون د اعلان له امله له خپلې دندې لرې کړل شو او هیواد یې په اوږدمهاله سیاسي ګډوډۍ کې ډوب کړ.

د هیواد سیاسي بې ثباتي د پنجشنبې په ورځ لا زیاته شوه کله چې د ولسمشرۍ د مخکښ نوماند لپاره د ټاکنو د قانون د سرغړونې په تور بیا محاکمه امر وشو، او په همدې حال کې دوه مهم دولتي چارواکي – چې یو یې هان و – استعفا ورکړه.

هان د پنجشنبې په ورځ د سرپرست ولسمشر او لومړي وزیر په توګه د خپلې دندې پریښودو پر مهال د ولسمشرۍ لپاره د احتمالي نوماندۍ اشاره ورکړه، او ویې ویل چې دی چمتو دی "لوی مسؤلیت په غاړه واخلي". هغه د جمعې په ورځ په یوه تلویزیوني وینا کې وویل: "د کوریا د جمهوریت د راتلونکي لپاره، چې زه ورسره ژوره مینه لرم، او زموږ ټولو لپاره، ما پرېکړه کړې چې هغه څه وکړم چې زما په وس کې دي." هغه زیاته کړه: "زه به خپله ټوله هڅه وکړم چې زموږ د خلکو لخوا په دې ولسمشرۍ ټاکنو کې وټاکل شم."

پخواني لومړي وزیر د ډسمبر په میاشت کې د یون د پارلمان لخوا د استیضاح وروسته د هیواد د سرپرست ولسمشر په توګه دنده ترسره کړه. تمه کیږي چې دا ۷۵ کلن مسلکي بیوروکراټ به د یون د خلکو د ځواک ګوند سره یوځای شي ترڅو د لیبرال مخکښ نوماند لی جای میونګ په وړاندې یو متحد محافظه کاره کمپاین پیل کړي.

هان د لیبرال او محافظه کارو حکومتونو ترمنځ په بېلابېلو لوړپوړو دندو کې کار کړی، چې پکې د مالیې وزیر، د سوداګرۍ وزیر او په امریکا کې د هیواد سفیر په توګه دندې شاملې دي. په ځانګړې توګه، هان دوه ځله د لومړي وزیر په توګه دنده ترسره کړې، لومړی د پخواني ولسمشر رو مو هیون تر مشرۍ لاندې او بیا د یون په حکومت کې.

هان وویل: "ما خپل ژوند د کوریا جمهوریت د ویاړلي دولتي مامور په توګه د اقتصادي پرمختګ په لومړۍ کرښه کې د خدمت لپاره وقف کړی دی." هغه ژمنه وکړه چې د واشنګټن د تعرفو په اړه روان سوداګریز کړکېچ به حل کړي. هغه همدارنګه د اساسي قانون د تعدیل ژمنه وکړه ترڅو د ولسمشرۍ دوره لنډه کړي.

د جنوبي کوریا د ولسمشرۍ پنځه کلنه دوره له اوږدې مودې راهیسې د یو کس په لاس کې د ډیر واک د تمرکز له امله له نیوکو سره مخ ده، او منتقدین یې تور پورې کوي چې د کافي توازن او څارنې نشتوالی لري. د هان اعلان یوه ورځ وروسته له هغې وشو کله چې د هیواد سترې محکمې هغه پرېکړه لغوه کړه چې مخکښ نوماند لي د تیر کمپاین پر مهال د دروغو څرګندونو په کولو کې بې ګناه ګڼلی و، چې دا د هغه د راتلونکې میاشتې په ټاکنو کې د ګډون چانسونه کمزوري کولی شي.

په همدې ورځ، د مالیې وزیر چوی سانګ موک، چې ټاکل شوې وه د هان ځای ناستی د سرپرست ولسمشر په توګه شي، استعفا ورکړه ځکه چې د اپوزیسیون قانون جوړونکو د هغه د استیضاح لپاره رایه ورکړه، چې د نورو تورونو ترڅنګ د نظامي قانون په پېښه کې د ښکېلتیا تور پرې و. د استیضاح پروسه د چوی د استعفا وروسته وځنډول شوه.

وپلټۍ
په ۲۰۲۵ کال کې تورکیې ته د راغلو کډوالو شمېر د تیر کال په پرتله ۲۵.۲ سلنه زیات شوی دی
ملګري ملتونه: په غزه کې نږدې ۱.۷ میلیونه بې ځایه شوي فلسطینیان له ناورین سره مخ دي
ایران دا ادعا رد کړه چې ګواکې ازادې شوې پیسې باید پر امریکايي توکو مصرف شي
مارکو روبیو منځني ختیځ ته خپل سفر پیل کړ؛ خلیجي متحدین د ایران په اړه د لازمو ځوابونو په تمه دي
روسیه وايي تېره شپه یې د اوکراین ۳۲۳ ډرون الوتکې نسکورې کړې دي
د امریکا سنا مجلس د جګړې د واکونو پریکړه لیک تصویب کړ
ملګرو ملتونو څېړنه:ماشومانو په قصدي ډول په نښه کول په غزه کې د اسرائیلو د روانې نسل وژنې یوه برخه ده
ولسمشر اردوغان د  پزشکیان سره په ټلیفوني خبرو کې د سیمه ییزې سولې لپاره د مرستې ژمنه وکړه
د اوکراین لخوا د روسیې په ورونژ ښار په توغندیز برید کې ۵ کسان وژل شوي دي.
ایران وايي چې له امریکا سره په سویس کې تخنیکي خبرې اترې پای ته ورسیدې
د کاناډا په مونټریال کې په ډزو کې یو پولیس او یو ملکي وګړی وژل شوي
افغان طالبانو یو پلاوی د کډوالو پر مسئلې د خبرو په موخه اروپا ته سفر کوي.
د ایران لوړپوړی مذاکره کوونکی: د هرمز تنګی به د تهران لخوا اداره کیږي
د قطر لومړی وزیر: د امریکا او ایران خبرې 'هیله بښونکې' دي، خو باید محتاط واوسو
د طالبانو محتسبینو شاوخوا ۲۰ تنه مرستندویه کارکوونکي د "لنډو ږیرو" له امله نیولي دي