تورکیه: د اوسني سیاسي دریځ سره اروپايي ټولنې ته ورګډېدل ناشوني دي
د تورکیې د بهرنیو چارو وزیر وايي چې د بروکسل چلند د کلتوري او مذهبي تعصب پر بنسټ ولاړ دی، چې د تخنیکي شرایطو له پوره کولو سره سره د اروپايي ټولنې غړیتوب ناشونی کوي.
د تورکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان د یکشنبې په ورځ وویل، تر هغې چې اروپايي ټولنه په خپل سیاسي فکر کې بنسټیز بدلون رانه ولي، د تورکیې ورګډېدل به ناشوني وي. هغه بروکسل تورن کړ چې تورکیه د هویت، مذهب او تمدن پر بنسټ له ځانه لرې کوي.
فیدان له سکای نیوز عربیة سره په مرکه کې وویل، سره له دې چې د تورکیې او اروپايي ټولنې ترمنځ د ګډو ګټو کچه بې سارې ده، خو یو ژور او ټینګ خنډ د پرمختګ مخه نیسي.
فیدان وویل: "تر هغې چې اروپايي ټولنه د ترکیې په وړاندې خپل اوسنی سیاسي دریځ وساتي، زه باور نه لرم چې ترکیه به د اروپايي ټولنې غړې شي." هغه ټینګار وکړ چې دا ستونزه د پالیسۍ د اختلاف پرځای د لیدلوري او ایډیالوژۍ له امله ده.
د هویت پر بنسټ سیاست د غړیتوب مخه نیسي
فیدان استدلال وکړ چې د تورکیې په وړاندې د اروپايي ټولنې دریځ د "هویت د سیاست ذهنیت" له امله دی، چې د هغه په اند، د غړیتوب د رسمي معیارونو له پوره کولو سره سره، ورګډېدل ناشوني کوي. که څه هم ترکیه له شلو کلونو راهیسې د اروپايي ټولنې رسمي کاندیده ده، خو د بشري حقونو، حکومتولۍ معیارونو او سیمه ییزو جیوپولیټیکي شخړو په اړه د اندیښنو له امله خبرې اترې په مکرر ډول ځنډیدلي دي.
د بهرنیو چارو وزیر په وینا، دا خنډ یو پراخ سیاسي او کلتوري کړکیچ منعکسوي، ځکه چې اروپايي ټولنه ترکیه د داسې یو چوکاټ له لارې ارزوي چې د هغه په وینا، له ریښتینې ادغام سره په بنسټیز ډول په ټکر کې دی.
د اروپايي ټولنې ادغام له تمدني شمولیت څخه لنډ دی
فیدان د اروپايي پروژې په اړه په پراخه نیوکه کې، د یو داسې ستر ملي سیسټم په جوړولو کې د اروپايي ټولنې بریا ومنله چې د انفرادي ملي دولتونو له واک څخه پورته دی. په هرصورت، هغه استدلال وکړ چې دا لاسته راوړنه د ریښتیني تمدني تنوع په منلو کې پاتې راغلې ده.
فیدان وویل: "اروپايي ټولنه وتوانیده چې یو ستر ملي بنسټ شي، خو ونه توانیدله چې یو ستر تمدني بنسټ شي." هغه ټینګار وکړ چې د ترکیې ایستل د مذهبي او تمدني توپیرونو په اړه د لیدلورو له امله دي.
هغه دا مسله د هویت یوه موضوع وبلله، نه د تخنیکي معیارونو د نه پوره کولو، او وړاندیز یې وکړ چې کلتوري پولې، نه د پالیسۍ نیمګړتیاوې، د ترکیې د ځنډیدلي غړیتوب د غوښتنې په زړه کې پرتې دي.
نړیوال نظم په تمدني شمولیت پورې تړلی دی
په پای کې، فیدان د تورکیې د اروپايي ټولنې د ورګډېدو ستونزه له پراخو نړیوالو ننګونو سره وتړله او استدلال یې وکړ چې د نړۍ ترټولو سختې ستونزې د انحصاري چلندونو له لارې نشي حل کیدای. پرځای یې، هغه د همکارۍ د هغو ټول شموله ماډلونو غوښتنه وکړه چې مختلف تمدنونه سره راټولوي.
هغه وړاندیز وکړ چې د بشریت راتلونکی د یو ګډ چوکاټ لاندې د متنوع تمدنونو په ګډ ژوند پورې اړه لري، چې دا د اروپايي ټولنې پر ناکامۍ یوه ضمني نیوکه وه چې، د هغه په اند، له تورکیې سره په خپلو اړیکو کې دې ایډیال ته ونه رسیدله.
