اقتصاد
3 د لوستلو دقیقې
د توركیې اقتصاد په تیرو ۲۲ کلونو کې څه ډول بدل شوی او ننۍ کچې ته راورسید
د تورکیې اقتصاد په تېرو ۲۲ کلونو کې، له هغه وخته چې رجب طیب اردوغان لومړی د لومړي وزیر او وروسته د ولسمشر په توګه وټاکل شو، په بشپړ ډول بدلون موندلی دی.
د توركیې اقتصاد په تیرو ۲۲ کلونو کې څه ډول  بدل شوی او ننۍ کچې ته راورسید
/ AA

د تورکیې اقتصاد په تېرو ۲۲ کلونو کې، له هغه وخته چې رجب طیب اردوغان لومړی د لومړي وزیر او وروسته د ولسمشر په توګه وټاکل شو، په بشپړ ډول بدلون موندلی دی. د دې هېواد ناخالص کورنی تولید په کلني ډول د ۵.۳ سلنې په حقیقي کچه لوړ شوی او په ۲۰۲۵ کال د دویمې ربعې په ترڅ کې یې د ۱.۳۷ ټریلیون ډالرو تر ټولو لوړه کچه ته رسېدلی دی.

د ۲۰۰۲ کال په ترڅ کې، چې د اردوغان د واکمنۍ له پیل څخه یو کال مخکې و، د تورکیې ناخالص کورنی تولید یوازې ۲۳۸ میلیارد ډالر و. د سوداګرۍ وزارت د یوې اعلامیې له مخې، دا شمېره په ۲۰۲۴ کال کې د لومړي ځل لپاره د ۱ ټریلیون ډالرو له کچې پورته شوه.

د اردوغان د ۳۹۰ میلیارد ډالرو د صادراتو هدف هم تمه کېږي چې د روان کال تر پایه به ترلاسه شي، په داسې حال کې چې د هېواد ملي عاید به ۱.۴ ټریلیون ډالرو ته لوړ شي.

په اعلامیه کې راغلي: "تورکیه په تېرو لسو کلونو کې د اقتصادي همکاریو او پراختیا د تشکیلاتو د تر ټولو چټکو وده کوونکو اقتصادونو له ډلې څخه ګرځېدلې ده." د نړیوال وجهي صندوق (IMF) د جولای په راپور کې د تورکیې د اقتصادي ودې وړاندوینه ۳ سلنې ته لوړه کړې، په داسې حال کې چې د نړیوالو کړکېچونو سره سره د ۱۹ پرله‌پسې ربعو لپاره د تورکیې وده دوام لري.

وزارت زیاته کړې چې د تورکیې د هر وګړي ملي عاید د ۲۰۰۲ کال په ترڅ کې له ۳,۶۰۸ ډالرو څخه د ۲۰۲۵ کال د لومړۍ ربعې تر پایه ۱۵,۹۷۱ ډالرو ته لوړ شوی دی.

په ورته وخت کې، د تورکیې کلنی اوسنی حساب کسر د ۲۰۲۳ کال د مې په میاشت کې له ۵۵.۱ میلیارد ډالرو څخه د ۲۰۲۴ کال تر پایه ۱۰ میلیارد ډالرو ته راکم شوی، په داسې حال کې چې د هېواد د توکو او خدماتو صادرات ۳۷۷ میلیارد ډالرو ته رسېدلي، چې دا د ۱۹۲۳ کال د جمهوریت له جوړېدو راهیسې تر ټولو لوړه کچه ده.

د روان کال د جنورۍ څخه تر جولای پورې، د تورکیې صادرات ۱۵۶.۴ میلیارد ډالرو ته رسېدلي، چې له دې جملې څخه ۶۷.۸ میلیارد ډالر اروپایي اتحادیې ته صادر شوي، چې دا د ۸.۵ سلنې زیاتوالی ښيي. جرمني، بریتانیا، امریکا، ایټالیا او عراق د کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د تورکیې د صادراتو تر ټولو لوی بازارونه  وو.

په همدې وخت کې، د خدماتو په برخه کې د تورکیې سوداګریز اضافي ۶۲ میلیارد ډالرو ته رسېدلی، چې دا هېواد په نړۍ کې د پنځم لوړ خدماتي اضافي لرونکي هېواد په توګه ځای لري.

په اعلامیه کې راغلي: "شاوخوا ۱۱۵ په لوړه کچه تماسونه  او ۳۷ نړیوالې غونډې ترسره شوې، په داسې حال کې چې د ترک هېوادونو سازمان، اروپایي اتحادیه، افریقایي اتحادیه، د اسلامي همکاریو سازمان، اقتصادي همکاریو او پراختیا تشکیلات  او د بالکان هېوادونو سره د سوداګرۍ په برخه کې نوې هڅې او پانګونې دوام لري."

تورکیې د لرې پرتو هېوادونو د ستراتیژۍ چوکاټ هم پلي کړی، ترڅو د ۲۰۲۸ کال پورې دې هېوادونو ته صادرات ۵۰ میلیارد ډالرو ته لوړ کړي. په ورته وخت کې، د اسلامي همکاریو سازمان غړو هېوادونو ته د صادراتو د زیاتولو نوښت تمه کېږي چې د ترکیې په ټول صادراتو کې د دې هېوادونو ونډه ۳۰ سلنې ته لوړه کړي.

 

وپلټۍ
د تورکیې د اوستیم تخنیک پوهنتون  د اوم ځل لپاره د کولتور د نړۍوالې ورځې لمانځنه وکړه.
پاکستان د هند سره د شخړې د کلیزې په ورځ د هر ډول برید په وړاندې د سخت غبرګون خبرداری ورکړ
نيوزيلنډ د خپلو زړو جنګي بېړيو د بدلولو په اړه له اسټراليا او بریتانيا سره خبرې کوي
ایران په هرمز کې د جنوبي کوریا پر کښتۍ برید کې لاس لرل 'په کلکه رد کړل'
متحده عربي اماراتو او قطر د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا لپاره تړونونه لاسلیک کړل
تورکیې او سعودي عربستان په انقره کې پر دوه اړخیزو اړیکو او سیمه ییزو مسائلو خبرې وکړې.
د اسرائیلو لخوا پر غزې په هوايي برید کې د حماس د ډلې د مشر خلیل الحیه زوی سخت ټپي شوی دی
اشغالګرو اسرائیلي پوځیانو دا ځل د بي بي مریم مجسمې ته سپکاوی وکړ
په لوېدیځ بنګال کې د هند د واکمن ګوند (بي جي پي) یو مهم غړی او همکار د وسله والو له خوا ووژل شو
راپور :  واشنګټن باور لري له ایران سره یوې هوکړې ته نږدې دی
د اسرائیل لومړی وزیر نتنیاهو د فساد په قضیه کې د ۸۴م ځل لپاره محکمې ته وړاندې شو
تورکیه د اقلیم په سرمشریزه   COP31 کې د عمل پر لور پر لاره ټینګار کوي
اسرائیل په سویلي لبنان په تازه بریدونو کې ۵ کسان وژلي.
امریکايي ځواکونو په ختیځ آرام سمندر کې د مخدره توکو په لیږدونکې یوې کښتۍ برید وکړ
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عراقچي: ایران به یوازې له امریکا سره 'عادلانه او جامع تړون' ومني.