په ټوله اروپا، آسیا او خلیج کې حکومتونه د نوي جګړې وروسته د ډیپلوماسۍ سمدستي بیرته راستنیدو غوښتنه کوي چې د پراخ سیمه يیز بحران ویره يې راپورته کړې.
د نړۍ په ګوټ ګوټ کې هیوادونو د زغم او خبرو اترو د بیرته پیل غوښتنه کړې وروسته له هغه چې د متحده ایالاتو او ایران د بریدونو نوي پړاو په منځني ختیځ کې تاوتریخوالی زیات کړ او د هغه نازک اوربند راتلونکې یې تر پوښتنې لاندې راوسته چې د اپریل میاشتې راهیسې نافذ و.
وروستي تاوتریخوالي د ډیپلوماټیک غبرګونونو څپه راپارولې، حکومتونو خبرداری ورکړ چې د پوځي اقداماتو دوام د سیمې د بې ثباته کولو او د نړیوال اقتصاد د زیانمنولو خطر لري.
د پوځي اقدام په اړه د خبرو اترو لپاره غوښتنې مخ په زیاتیدو دي
تورکیې له واشنګټن او تهران دواړو څخه وغوښتل چې خپل بریدونه ودروي او خبرې اترې بیا پیل کړي، د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان خبرداری ورکړ چې وروستیو بریدونو د پراخې شخړې ویره نوره هم زیاته کړې ده.
چین هم ژوره اندیښنه څرګنده کړه، ویې ویل چې پوځي اقدام به یوازې کړکیچ نور هم سخت کړي او له ټولو خواوو څخه یې وغوښتل چې د سیمه يیزو هیوادونو د حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ته درناوی وکړي او د خبرو اترو ميز ته راستانه شي.
روسیې هم ورته اندېښنې څرګندې کړې او خبرداری یې ورکړ چې نوي کړکیچونه نه یوازې د منځني ختیځ، بلکې د نړیوال اقتصاد لپاره هم جدي پایلې لرلای شي. کرملین له ټولو خواوو وغوښتل چې له زغم څخه کار واخلي او خبرو اترو ته راستانه شي.
پاکستان، چې د اپریل د اتمې نیټې د اوربند په منځګړیتوب کې یې مرسته کړې او د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ یې د منځګړي رول لوبولی، د ډیپلوماټیکو چینلونو د ساتلو او د خبرو اترو په لور د هڅو د پراخولو پر اړتیا ټینګار وکړ.
خلیجي هېوادونو بریدونه غندلي
سعودي عربستان د اردن، بحرین او کویت په نښه کولو لپاره د ایران پرله پسې بریدونه وغندل، او خبرداری یې ورکړ چې د ګاونډیو هېوادونو د حاکمیت سرغړونه کولی شي لا دمخه ترینګلی وضعیت نور هم خراب کړي.
ریاض د زغم غوښتنه وکړه او د هغو خبرو اترو له بهیر څخه یې خپل ملاتړ څرګند کړ چې د پاکستان په منځګړیتوب او د قطر په ملاتړ روانې دي، او دا یې د پراخې جګړې د مخنیوي لپاره یوه مهمه لاره وبلله.
کویټ هم بریدونه په کلکه وغندل، دا یې قصدي یرغل او د خپل حاکمیت سرغړونه وبلله، پداسې حال کې چې ویلي یې دي چې دوی حق لري د خپل امنیت او خاورې د ساتنې لپاره ټول اړین اقدامات وکړي.
د نړیوالو هیوادونو غبرګونونه مخ په زیاتیدونکي اندیښنې منعکس کوي چې وروستي نظامي تبادلې کولی شي ډیپلوماټیکې هڅې له مینځه یوسي او سیمه د پراخې شخړې په لور بوځي.
