لیدلوری
اقتصاد
4 د لوستلو دقیقې
د تورکیې د انرژۍ د لارې نقشه چمتو ده
تورکیې په انرژۍ کې د لنډ مهاله لارې نقشه وټاکله.
00:00
د تورکیې د انرژۍ د لارې نقشه چمتو ده

تورکیې په انرژۍ کې د لنډ مهاله لارې نقشه وټاکله. د انرژۍ او طبیعي زیرمو وزارت د ۲۰۲۴-۲۰۲۸ ستراتیژیک پلان جزییات هم روښانه شول. هدف دا دی چې په نړۍ کې د انرژۍ په برخه کې روان پرمختګونه په پام کې نیولو سره، د تورکیې شته سرچینې او ځانګړې اړتیاوې پوره کولو لپاره ګامونه پورته شي.

د اناتولیه خبري اژانس د معلوماتو له مخې، د ستراتیژیک پلان نه هدف د داخلي سرچینو سره تر ۲۰۲۸ م کاله پورې د تولیداتو کچه ۲۷۰ میلیارده کیلوواټ ساعتو ته رسول،  د برېښنا په تولید کې د داخلي سرچینو برخه ۶۳ سلنې ته لوړول، په نصب شوي ځواک کې د لمریزې انرژۍ د بریښناکوټونو ظرفیت ۳۳ زره ۱۰۰ میګاواټه ته لوړول، د بادي انرژۍ برېښناکوټونو ظرفیت ۱۹ زره ۳۰۰ میګاواټه ته رسول او د ۴ زره ۸۰۰ میګاواټه اټومي انرژۍ ظرفیت فعالول دي.

په دې چوکاټ کې په هیواد کې د نفتو تولید ۲۱۰ زره بیلرو، د طبعي ګازو تولید ۴۲.۵ میلیونه متر مکعبو، د طبیعي ګاز ذخیره کولو ظرفیت ۱۲ میلیارده متر مکعب ته رسول او د کلني کانونو صادراتو ارزښت ۱۰ میلیارده ډالرو ته لوړول دي.

په پلان کې ۷ موخې او بېلابېل اهداف شامل دي.

د پلان له مخې ، د دوامداره انرژۍ عرضې امنیت تامینول، د بهرني وابستګی کمول، د خالص صفر کاربن تمرکز لرونکې انرژۍ بدلون ترسره کول، خوندي، دوامداره او ارزښت زیاتونکي کان‌کيندنه، د انرژۍ او کانونو بازارونو ملي او نړیواله اغېزه لوړول، په انرژۍ او طبیعي سرچینو برخه کې د داخلي ټکنالوژیو ملاتړ کول، د اداري وړتیا لوړول تر سرلیک لاندې ۷ موخې او ورسره تړلې ۳۰ اهداف ټاکل شوي دي.

په پلان کې، د دوامداره انرژۍ د عرضي امنیت تامینولو موخې لپاره په برېښنا کې نصب شوي ځواک زیاتول، د برېښنا مصرف او وېش شبکې پیاوړي کول، د نوي کیدونکې انرژۍ د ظرفیت د زیاتولو لپاره د شبکې انعطاف تامینول، د پطرول او ګازو بنسټونو پیاوړې کول، په انرژۍ کې د نړیوالو پانګونو په اړه همکارۍ زیاتول په پام کې نیول شوي دي.

د بهرني وابستګۍ د کمولو په چوکاټ کې اخیستل کېدونکي ګامونه هم د پلان په منځپانګه کې شامل دي. له مخې به  یې، د داخلي سرچینو څخه د برېښنا تولید، تېل او ګاز، داخلي سکرو او په بهر کې د انرژۍ او کانونو سرچینو لټون او تولید زیات کړی شي.

د تورکیې د شنې انرژۍ اهدافو په چوکاټ کې اخیستل کېدونکي ګامونه هم د پلان مهمه برخه جوړوي.

د خالص صفر کاربن باندې تمرکز لرونکي بدلون په چوکاټ کې به  د برېښنا په تولید کې د پاکې انرژۍ سرچینو برخه زیاته شي، د انرژۍ موثریت فعالیتونه به ډیر شي، په انرژۍ کې به د کاربن کثافت کم شي، د برقي موټرو بدلون ملاتړ کوونکې قوي بنسټ به رامینځته شي، د شنه هایدروجن او نوي کیدونکي ګازو ارزښت زنځیر به وده ومومي.

د خوندي، دوامداره او ارزښت زیاتونکي کان‌کيندنې موخې په لور به د مهمو او ستراتیژیکو منرالونو په لومړیتوب سره د تورکیې د کانونو پوتانسیل څرګندېږي او اقتصاد ته به داخلېږي.

کانونه به په کور دننه پروسس کیږي او ارزښت به یې لوړیږي. کان‌کېندنه به د نړیوالو معیارونو سره سم خوندي او چاپېریال ته په حساسه توګه پرمخ ولاړه شي. د کار روغتیا او خوندیتوب کلتور به پراخ شي. د سکتور پورې اړوند ادارې او سازمانونه به لا اغېزمن، شفاف او مدیریت تمرکز لرونکي دولتي خدمت جوړښت ته واوړل شي.

د انرژۍ او کانونو بازارونه به له نړیوالو بازارونو سره یوځای کړای شي او سوداګریز حجم به لوړ شي، او په دې دوو سکتورونو کې به د پانګونې چاپېریال د ښه کولو لپاره ګامونه پورته شي.

سربېره پر دې، په انرژۍ او طبیعي سرچینو برخو کې به د ټکنالوژۍ پرمختګ او د څېړنې او پرمختګ فعالیتونه به ترسره شي، ټکنالوژي او تجهیزات به په ملي امکاناتو سره تولید شي.

پر دې سربېره، د وزارت اداري بنسټ به پیاوړی شي، تړلې او اړوند ادارو اداري مدیریت وړتیا به وده ومومي، د ډیجیټل بدلون او سایبري امنیت بنسټ به پیاوړی شي، د پېښو او بېړنیو حالاتو د مقابلې وړتیا به تقویه شي.

وپلټۍ
شمالي کوریا د خپل اټومي وسله‌تون د پراخولو او نظامي استخباراتو د پیاوړي کولو هوډ وکړ
د حماس ویاند حازم قاسم د اسرائیلو له یوې هدفي وژنې (ترور) څخه روغ وتلی دی
سیمه‌ییز منځګړي د امریکا او ایران ترمنځ د کړکېچ د کمولو او اټومي خبرو د بېرته پیلولو هڅه کوي
د افغانستان د کرکټ د پخواني چټک بالر شاپور ځدران جنازه د ځانګړو مراسمو په ترڅ کې خاورو ته وسپارل شوه
ایران په پنځو ولایتونو کې د امریکا په بریدونو کې د ۱۴ کسانو د وژل کېدو خبر ورکوي
په انقره کې د ناټو تر سرمشریزې وروسته د تورکیې او امریکا دفاعي اړیکې نوي پړاو ته داخلې شوې
ایران له نویو بریدونو وروسته امریکا ته خبرداری ورکړ: یوازې تهران به د هرمز تنګي برخلیک ټاکي
په غزه کې د اسرائیلو په بریدونو کې د لږترلږه ۱۰ وژل شویو فلسطینیانو په منځ کې درې ماشومان هم شامل دي
امريکا په ايران کې وروسته له هغې تازه بریدونه وکړل چې ټرمپ وویل اوربند «پای ته رسېدلی» دی
تورکیه او برتانیا په انقره کې د ناټو د سرمشریزې پر مهال نوی دفاعي تړون لاسلیک کړ
د پاکستان په سویل لویدیځ کې په نښته کې ۱۱ امنیتي سرتېري او ۱۹ ترهګر وژل شوي
د ناټو د انقرې سرمشریزې اعلامیه خپره شوه
روسیه: اوکراین د نړیوالې انرژۍ زیربناوو پر وړاندې د ترهګریزو کړنو تمایل لري
ناټو سازمان ۳۶ مه سرمشریزه د کوربه هیواد تورکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان په پرانیست وینا پیل شوه.
د امریکا ولسمشر ټرمپ وویل چې د ایران سره اوربند پایته رسیدلی خو مذاکرات کیدای شي دوام ومومي