نړۍ
3 د لوستلو دقیقې
د آسترالیا په جنوب ختیځ کې په ځنګلونو کې د اور لګېدونو له امله پراخې سیمې سوځيدلي دي
اسټرالیا په سویل ختیځ کې چټک خپرېدونکي ځنګلي اورونه د خلکو تخلیه کول اړین کوي او زرګونه جریبه ځمکه سوځوي.
00:00
د آسترالیا په جنوب ختیځ کې په ځنګلونو کې د اور لګېدونو  له امله پراخې سیمې سوځيدلي دي
استرالیا / TRT Global

د سه شنبې په ورځ، کله چې د اسټرالیا په سویل ختیځ کې د زرګونو جریبو ملي پارک سوځېده او یوه کرنیزه ټولنه د تخلیې کولو اړتیا درلوده، اور وژونکي په ناهیلۍ سره هڅه کوله چې د چټک خپرېدونکي اور مخه ونیسي.

د دوشنبې په ماښام د تندر د غورځیدو په نتیجه کې د ویکټوریا ایالت د پلازمېنې ملبورن څخه شاوخوا ۳۰۰ کیلومتره لویدیځ لور ته په ګرامپینز ملي پارک کې، چې د ځنګلي غرونو لړۍ ده، څو ځایونو کې  اورلګیدنې پیل کړې.

د بیړنيو حالاتو خدماتو وویل چې د ایالت په لویدیځ کې د لیټل ډیزرټ ملي پارک کې یو بل چټک خپرېدونکی اور په ۲۴ ساعتونو کې نږدې ۶۵،۰۰۰ هکټاره (۱۶۰،۰۰۰ جریبه) ځمکه په ایرو بدله کړې، چې دا د سنګاپور په اندازه ساحې د سوځیدو په معنا دي.

دې اورلګیدونو  د سه شنبې په ماسپښین د ګواښ کچه نوره هم لوړه کړه د ډیمبولا کلیوالي سیمې خلک تخلیه  کولو ته اړ کړل.

د بیړني حالت مدیریت کمیشنر ریک نوجنټ خبریالانو ته وویل "زه ډېر خوښ یم چې هیڅ ځاني تلفات نشته او د ټپي کېدو هیڅ پېښه نه ده راپور شوې."

د ویکټوریا د ځنګلي اورلګیدونو پر خلاف د مبارزې د  مدیریت څخه کریس هارډمن خبرداری ورکړ چې په راتلونکو څو ورځو کې به د هوا حالت د اور د خپرېدو امکان زیات کړي.

هغه وویل "اوس مهال اور وژونکي پلان لري چې د ټولنو د ساتنې لپاره هر ممکن کار وکړي."

'په ویکټوریا باندې د تودوخې ګنبده'

 د هوا پېژندنې ادارې متخصص کیوین پارکین وویل چې د شنبې په ورځ به د ویکټوریا په ځینو برخو کې د ګرمۍ څپې شرایط راشي، چې د اور خطرونه به نور هم زیات کړي.

"راتلونکو اوو څخه تر لسو ورځو ته په کتو سره، اصلي پیغام دا دی چې په ویکټوریا باندې به د تودوخې ګنبده حاکمه وي.

"که موږ د اونۍ په پای کې په ټول ایالت کې د ګرمۍ څپې شرایط ووینو او په راتلونکۍ اونۍ کې دوام ومومي، حیران نشئ.

"ځمکه وچه ده او که موږ دا تاوده شرایط وینو، دا به ځمکه نوره هم وچه کړي."

څېړونکو موندلې چې لوړې تودوخې په ټوله اسټرالیا کې د طبیعي افتونو د شدت د زیاتېدو لامل کیږي.

ساینس پوهانو له ۱۹۵۰ کلونو راهیسې په ټول هېواد کې په شدیدو اورونو کې د پام وړ زیاتوالی مستند کړی دی.

د ۲۰۱۹-۲۰۲۰ کلونو بې ساري "تور اوړي" ځنګلي اورونو د ۳۳ کسانو او میلیونونو ژویو د مړینې لامل شول، پراخه ځنګلي سیمې یې له منځه یوړې او لوی ښارونه یې په درنو لوګیو کې ډوب کړل.

وپلټۍ
امریکا د ایران هغه وړاندیز رد کړ چې له خبرو اترو څخه د اټومي موضوع د ایستلو غوښتنه کوي
اوکراین په روسیه کې د تیلو په یوه تصفیه خانه د ډرون الوتکو پر مټ برید کړی دی.
یونیسف: افغانستان به تر ۲۰۳۰ کال پورې زرګونه ښځینه ښوونکې او ډاکټرانې له لاسه ورکړي
د اندونیزیا په لویدیځه جاوا کې د رېل ګاډو ټکر؛ د ټکسي له امله رامنځته شوې پېښه کې ۱۴ کسان ووژل شول
د عراق د همغږۍ چوکاټ ائتلاف  علي الزیادي د لومړي وزیر نوماند په توګه وټاکه
جنوبي کوریا د شمالي کوریا د اټومي پروګرام په اړه د بیړني نړیوال اقدام غوښتنه وکړه.
ایران د بریدونو پر وړاندې د 'باوري ضمانتونو' غوښتنه وکړه او امریکا او اسرائیل یې په تېري تورن کړل .
ټرمپ د هرمز تنګي د بیا پرانستلو په اړه د ایران پر وړاندیز خوښ نه دی
نن دوشنبه د پاکستان له لورې د افغانستان پر کونړ ولایت په بریدونو کې ۴ تنه مړه او ۷۰ تنه ټپيان شوي
اروپايي ټولنه: له افغانستان سره تخنیکي خبرې د طالبانو د رسمیت پېژندنې په مانا نه دي
په کونړ کې د پاکستان په یو "توغندیز برید" کې ۳ تنه وژل شوي او ۴۵ نور  ټپیان  شوي دي.
ټرمپ دا غوره ګڼي چې په تهران باندې د فشار زیاتولو لپاره د ایران په بندرونو سمندري بندیزونه وساتي
ایران د پاکستان په منځګړیتوب د خبرو د ناکامۍ ملامتي پر امریکا واچوله.
تورکیې پر اسلامي ټولنو د خپل ارزښتونو د بیرته د ترلاسه کولو غږ وکړ.
په قطر کې بند پاتې ۱۱۰۰ افغانان؛ د کانګو دیموکراتیک جمهوریت ته د لېږدولو له ګواښ سره مخ دي