نړۍ
3 د لوستلو دقیقې
د بشري حقونو له نیوکو سره سره، په اروپايي ټولنه کې د پناه غوښتنې په پالیسۍ کې پراخ بدلونونه پلي شول
د جمعې په ورځ په اروپايي ټولنه کې د کډوالۍ د پالیسۍ پراخ اصلاحات نافذ شول. دا یو متحد سیسټم دی چې هدف یې د سرحدونو کنټرول سختول او په ټوله اروپايي ټولنه کې د پناه غوښتنې د پروسې چټکول دي.
د بشري حقونو له نیوکو سره سره، په اروپايي ټولنه کې د پناه غوښتنې په پالیسۍ کې پراخ بدلونونه پلي شول
د بشري حقونو له نیوکو سره سره، په اروپايي ټولنه کې د پناه غوښتنې په پالیسۍ کې پراخ بدلونونه پلي شول

نوي قوانین دا بدلوي چې اروپا څنګه د نویو راغلو کسانو سره چلند کوي؛ له سرحدي څارنې نیولې تر چټکو پرېکړو پورې. مشران د سخت کنټرول ژمنه کوي، خو د بشري حقونو ډلې د پناه غوښتونکو لپاره د سختو شرایطو خبرداری ورکوي.
د جمعې په ورځ په اروپايي ټولنه کې د کډوالۍ د پالیسۍ پراخ اصلاحات نافذ شول. دا یو متحد سیسټم دی چې هدف یې د سرحدونو کنټرول سختول او په ټوله اروپايي ټولنه کې د پناه غوښتنې د پروسې چټکول دي.

د اروپايي ټولنې د کډوالۍ برخې مشر 'ماګنوس برونر' وویل چې دا تړون "د لومړي ځل لپاره یو جامع اروپايي سیسټم" رامنځته کوي، چې غړو هیوادونو ته د ناقانونه کډوالو په وړاندې ډیر کنټرول ورکوي. خو د بشري حقونو ډلې خبرداری ورکوي چې دا سیسټم ممکن د کډوالو د اوږدې مودې بندي کېدو او په بیړه د پرېکړو لامل شي، په ځانګړې توګه د ماشومانو په څیر زیان منونکو ډلو لپاره.

نوي سرحدي کنټرولونه او چټکې پرېکړې
د نوي چوکاټ له مخې، هغه کډوال چې اروپايي ټولنې ته په ناقانونه توګه ننوځي، تر اوو ورځو پورې به د هویت او امنیت له څارنې سره مخ شي، چې پکې د ګوتو نښان او د مخ د ډیټا بایومټریک ثبتول شامل دي. چارواکي به بیا پریکړه کوي چې ایا غوښتونکی چټکې پروسې ته واچوي، که عادي پروسې ته او یا یې بیرته خپل هیواد ته واستوي.

د هغو کسانو لپاره به چې د منل کېدو چانس یې کم وي، تر ۱۲ اونیو پورې د پرېکړې چټکه پروسه پلې کیږي. اروپايي کمیسیون وايي ځینې هیوادونه لا هم باید د 'یوروډاک' (Eurodac) په نوم نوی بایومټریک ډیټابیس فعال کړي، چې پکې د ۶ کلونو څخه د پورته عمر لرونکو ماشومانو معلومات هم ثبتېږي.

د رد شویو کسانو په بیړه ایستل
د دې نوي تړون یو له مهمو برخو څخه د هغو کسانو د ایستلو چټکول دي چې د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه یې رد شوي وي. کله چې غوښتنلیک رد شي، د بیرته ستنیدو امر به په اتوماتیک ډول صادریږي. د ۲۰۲۴ کال په ټاکنو کې د منځلارو او ښي اړخو سیاستوالو د بریا یو له مهمو لومړیتوبونو دا و چې رد شوي کډوال سوریې او بنګله دېش په څیر "امنو" هیوادونو ته واستول شي.

په ټوله ټولنه کې شریک مسؤلیت
دا تړون د "پیوستون یو میکانیزم" هم معرفي کوي. د دې له مخې د اروپايي ټولنې غړي هیوادونه مکلف دي چې یا پناه غوښتونکي له سرحدي هیوادونو (لکه ایټالیا، یونان او مالټا) څخه خپل هیواد ته انتقال کړي او یا د هر کس په بدل کې ۲۰,۰۰۰ یورو یوې ځانګړې ملاتړې فنډ ته ورکړي. اټکل کیږي چې په کال کې به لږ تر لږه ۳۰,۰۰۰ کډوال له یو هیواد څخه بل ته انتقال شي.

د بشري حقونو د ډلو نیوکې
د بشري حقونو فعالانو پر نویو قوانینو سختې نیوکې کړي او وايي چې دا قوانین د پناه غوښتنې حق زیانمنوي. دوی وايي چې چټکې پروسې ممکن د "نژادي تبعیض" (racial profiling) لامل شي او د هغو کسانو حقونه تر پښو لاندې کړي چې په ریښتیا ساتنې ته اړتیا لري. همدارنګه دوی د اروپا په سرحدونو کې د کډوالو د اوږدې مودې بندي کېدو په اړه اندیښنه ښودلې ده.

 

وپلټۍ
اسرائیل وايي چې له لبنان څخه توغول شوي توغندي یې ځواکونو ته نږدې لګیدلي دي
په سویلي چین کې یوې چاودنې اووه کسان ووژل او ۱۷ نور یې ټپیان کړل
د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي وینس: نتانیاهو 'بې له شکه ځینې غلط کارونه کړي دي'
په ایران کې دننه د امریکا پراخو نویو بریدونو ګڼې موخې لړزولې دي
ایران وايي په اردن کې یې د امریکا په هوايي اډه برید کړی او ادعا کوي چې جنګي الوتکې یې ویجاړې کړې دي
د ایران جګړه د ملیونونو خلکو لپاره د شدیدې لوږې خطر زیاتوي: د خوړو نړۍوال پروګرام
ټرمپ ایران د یوې موافقې د نه لاسلیکولو په صورت کې د سختې بیې په پرې کولو وګواښه.
د امریکا د بریدونو وروسته زرګونه ايرانيان د اوبو له کمښت سره مخ دي
ایران په اردن او بحرین کې د امریکا پر اډو بریدونه وکړل
ولسمشر اردوغان: په سوریه او لبنان د اسرائیلو بریدونه تورکیې ته هم ګواښ دی
امریکا د نړۍوال جام سومالیايي لوبڅار ته امریکا ته د ننوتو اجازه ورنکړه
د بشري حقونو د څار سازمان وايي، په کانګو کې د M23 جنګیالي زرګونه کسان نیسي او ځوروي یې
د جنوبي افریقا پولیس ویلي په جوهانسبرګ کې ډله‌ییزو ډزو ۱۲ کسان وژلي او ۹ نور یې ټپیان کړي دي
د امریکا یوې محکمې د طالبانو یو پخوانی قومندان د یرغمل نیونې په تور پر ۴۲ کاله بند محکوم کړ
فرانسې پر افراطي ښي اړخي اسرائیلي وزیر سموتریچ د لوېدیځې غاړې د ځمکو غصبولو له امله بندیز ولګاوه