ټولې سترګې په استانبول باندې دي، چیرې چې د روسیې او اوکراین ترمنځ د سولې خبرې اترې د دوشنبې په ورځ پلان شوې دي، او دواړه پلاوي لا دمخه دې ښار ته رسیدلي دي.

کله چې په فبرورۍ ۲۰۲۲ کې جګړه پیل شوه، تورکیې په انتالیا او استانبول کې د روسیې او اوکراین پلاوي په یوه مېز سره راټول کړل.

د روان کال په مې میاشت کې، تورکیه بیا بریالۍ شوه چې دواړه خواوې د درې کلونو جګړې وروسته د لومړي ځل لپاره خبرو ته راوبولي. دا خبرې د مې په ۱۶مه د استانبول په دولماباهچه ماڼۍ کې ترسره شوې.

دواړه خواوې تمه لري چې د خبرو دوهم پړاو د دوشنبې په ورځ د استانبول په تاریخي چراغان ماڼۍ کې د سهار په ۱۰:۰۰ بجو ترسره شي.

د مې ۱۶مې په خبرو کې دواړو خواوو موافقه وکړه چې ۱۰۰۰ بندیان تبادله کړي، د احتمالي اوربند په اړه خپل نظریات په تفصیل سره وړاندې کړي، او خبرې اترې دوامداره وساتي. دوی اعلان وکړ چې د بندیانو تبادله د مې په ۲۵مه بشپړه شوه.

په داسې حال کې چې نړیوالو لوبغاړو په استانبول کې د دې پروسې د پیل ستاینه وکړه، د تورکیې په کوربه توب ترسره شوې خبرې په نړیوالو رسنیو کې پراخه پوښښ ترلاسه کړ.

تورکیه د منځګړیتوب هڅې دوامداره ساتي

تورکیې د روسیې او اوکراین ترمنځ د سولې لپاره خپلې هڅې دوامداره ساتلې دي، چیرې چې د بهرنیو چارو وزیر حاکان فیدان د مې په ۲۶-۲۷ مسکو ته او د مې په ۲۹-۳۰ کیف ته سفر وکړ.

په مسکو کې، فیدان د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره ولیدل، د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف او نورو لوړپوړو چارواکو سره یې خبرې وکړې.

فیدان د لاوروف سره په لیدنه کې وویل: "د روسیې لخوا د استانبول د مستقیمو خبرو لپاره د ځای په توګه غوره کول زموږ د هېوادونو د ګډ تفاهم څرګندونه ده چې د ثبات د ټینګښت لپاره هڅې کوي."

لاوروف وویل چې دوی د اوکراین سره د مستقیمو خبرو لپاره د تورکیې هڅې ارزښتمنې ګڼي.

د مې په ۲۸مه، لاوروف اعلان وکړ چې دوی اوکراین ته وړاندیز کړی چې د خبرو راتلونکی پړاو د جون په ۲مه په استانبول کې ترسره کړي، او ټولې سترګې بیا تورکیې ته واوښتې.

هغه وویل چې د پوتین سلاکار ولادیمیر میدینسکي په مشرۍ پلاوی چمتو دی چې د روسیې لخوا چمتو شوی یادښت د اوکراین پلاوي ته وړاندې کړي او د مستقیمو خبرو په دوهم پړاو کې اړین وضاحتونه ورکړي.

د روسیې یوه لوړپوړي چارواکي د یکشنبې په ورځ وویل چې مسکو د اوکراین لخوا د سولې د حل لپاره وړاندې شوی یادښت ترلاسه کړی دی.

ولادیمیر میدینسکي، چې د پوتین سلاکار او د استانبول د خبرو لپاره د روسیې د پلاوي مشر دی، تایید کړه چې سند په اوکرایني او انګلیسي ژبو وړاندې شوی دی. هغه زیاته کړه چې ژبه کومه ستونزه نه ده او کلیدي ټکي لا دمخه په لویدیځو رسنیو کې خپاره شوي دي.

میدینسکي وویل چې روسیه به خپل دریځ د خبرو په جریان کې اعلان کړي.

د اوکراین د دفاع وزیر به په استانبول کې د پلاوي مشري وکړي

د روسیې له سفر وروسته، فیدان د اوکراین پلازمینې کیف ته کاري سفر وکړ.

هغه د اوکراین له لوړپوړو چارواکو سره ولیدل، په ځانګړې توګه د ولسمشر ولادیمیر زلنسکي او د بهرنیو چارو وزیر اندري سیبیها سره، او په یوه خبري کنفرانس کې یې د تلپاتې سولې لپاره د تورکیې غوښتنه تکرار کړه.

زلنسکي د یکشنبې په ورځ وویل چې که څه هم د روسیې لخوا د اوربند کوم وړاندیز نه دی ترلاسه شوی، د هغه حکومت په استانبول کې د سولې لپاره "لږ تر لږه یو څه پرمختګ" کولو ته هیله لري.

د اوکراین پلاوی به د دفاع وزیر رستم عمروف په مشرۍ وي او په کې به د ولسمشر د دفتر سلاکار الکساندر بیفز، د سمندري ځواکونو د قوماندې مرستیال الکساندر دیاکوف، او د بهرنیو چارو مرستیال وزیر سرګي کیسلیتسیا شامل وي.

ټرمپ په دې اړه فکر کوي

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د خپل ټاکنیز کمپاین پر مهال او د واک له ترلاسه کولو وروسته د جګړې د پای ته رسولو ژمنه کړې ده.

د خبرو اترو د پروسې ملاتړ کوونکي امریکایي چارواکي د لومړي پړاو خبرو اترو وروسته له روسي چارواکو سره د لوړې کچې ټیلیفوني خبرې وکړې.

ټرمپ او پوتین هم د می په ۱۹مه په ټیلیفوني خبرو کې خبرې وکړې، او ټرمپ وویل چې ښه پرمخ لاړل او اعلان یې وکړ چې د روسیې او اوکراین ترمنځ خبرې اترې به سمدلاسه پیل شي.

ټرمپ استدلال وکړ چې روسیه د اوکراین سره د اوربند په ترلاسه کولو کې ورو ورو حرکت کوي او له دې څخه یې خپله نارضایتي څرګنده کړه.

هغه د می په ۲۶مه په اوکراین باندې د روسیې د هوايي بریدونو وروسته په خپل حقیقت ټولنیز پلیټ فارم کې په یوه بیان کې وویل چې پوتین "لیونی شوی" دی.

په عین حال کې روسیې وویل چې ټرمپ ته د روسیې په ښارونو باندې د اوکراین د "لویو ترهګریزو بریدونو" په اړه "کافي معلومات نه ورکول کېدل" او روسي چارواکو وړاندیز وکړ چې د اوکراین د جګړې په اړه د هغه قوي څرګندونې ممکن د "احساساتي فشار" پایله وي.

ټرمپ همداراز پر زلنسکي نیوکه وکړه او ویې ویل چې د اوکراین مشر په خپله وینا سره خپل هېواد ته هېڅ مرسته نه ده کړې.

په ورته وخت کې، سپینې ماڼۍ یوه اعلامیه خپره کړه چې پکې ویل شوي "دا زموږ هیله ده چې روسیه او اوکراین به راتلونکې اونۍ په استانبول کې مستقیمې خبرې اترې او مذاکرات وکړي. او موږ باور لرو چې دا غونډه به ترسره شي."

دا لا روښانه نه ده چې ایا امریکا به دې خبرو اترو ته استازی واستوي.

د جګړې شدت د خبرو اترو مخکې

کله چې خواوې د استانبول په غونډه کې د خبرو لپاره تیاری نیوه، د شنبې ناوخته او یکشنبې په ورځ د زورورو بریدونو خبرونه خپاره شول.

د یکشنبې په ورځ، د اوکراین امنیتي خدماتو (SBU) وویل چې ځواکونو یې پر روسیې یو "ستر برید" ترسره کړی، چې پکې له بېلابېلو سیمو، په ځانګړي ډول د سایبیریا د ایرکوتسک له سیمې څخه، چې اداري مرکز یې د روسیې-اوکراین له پولو څخه له ۴۳۰۰ کیلومترو (۲۶۷۱ میله) څخه ډېر واټن لري، د ډرونونو په وسیله ترسره شوی برید کې تر ۴۰ ډېر ستراتیژیک بم غورځونکي الوتکې له منځه تللي دي.

راپور وایي چې برید څلور هوايي ډګرونه په نښه کړل، چې پکې اولینیا، ایوانووو، دیګیلیوو او بیلایا شامل دي.

د روسیې د دفاع وزارت هم د یکشنبې ناوخته یو بیان خپور کړ.

وزارت ومنله چې پر پنځو هوايي ډګرونو د ډرون بریدونه شوي، چې پکې د مورمانسک، ایرکوتسک، ایوانووو، ریازان او امور سیمې شاملې دي. وزارت دا بریدونه "ترهګریز بریدونه" وبلل چې د "کییف رژیم" لخوا ترسره شوي دي.

وزارت زیاته کړه چې په ایوانووو، ریازان او امور هوايي ډګرونو کې بریدونه "د شا تمبولو وړ وو"، خو په مورمانسک او ایرکوتسک کې، له هوايي ډګرونو سره نږدې د ډرون توغندیو له امله څو الوتکو اور واخیست.

وزارت وویل: "د ترهګریزو بریدونو یو شمېر ګډونوال نیول شوي دي."