ولې ځینې پاسپورټونه له نورو څخه ډېر ځواکمن دي؟
نړۍ
3 د لوستلو دقیقې
ولې ځینې پاسپورټونه له نورو څخه ډېر ځواکمن دي؟په داسې حال کې چې هره ورځ میلیونونه خلک د خپلو پاسپورټونو سره سفر کوي، ځینې پاسپورټونه خپلو لرونکو ته د سفر زیاته آزادي وړاندې کوي. د دې توپیر لاملونه څه دي؟
/ Archivo AFP

د هینلي او شریکانو او آرتون کپیټل لخوا خپور  شوي پاسپورټ شاخصونه د پاسپورټونو ځواک د هغو هیوادونو د شمیر له مخې اندازه کوي چې بې ویزې ورته سفر کیدای شي. د سنګاپور او جاپان په څیر هیوادونو پاسپورټونه له ۱۹۰ څخه زیاتو هیوادونو ته د ویزې پرته د سفر اسانتیا برابروي، په داسې حال کې چې د افغانستان، سوریې او پاکستان په څیر هیوادونو پاسپورټونه یو محدود حرکت چاپیریال وړاندې کوي.

د هینلي او شریکانو استازی بورک دمیرل یادونه کوي چې د شاخص معلومات د نړیوال هوايي ترانسپورت ټولنې (IATA) څخه ترلاسه شوي او د بیلابیلو سرچینو لخوا ملاتړ شوي دي.

په پاسپورټ ځواک اغیزه کوونکي عوامل کې اقتصادي ثبات، دوه اړخیزه سوداګریز حجم، د نفوس اندازه، او د ویزې سرغړونې احصایې شاملې دي.

د مهاجرت متخصص اوغور الټوندل وايي  چې د لوړ سرانه عوایدو لرونکي هیوادونه غښتلي پاسپورټونه لري ځکه چې له دې هیوادونو څخه د د نامنظمه کډوالۍ خطر ټیټ دی.

د شینګن ویزې غوښتنلیکونو لوړې د ردولو کچې د ځینو هیوادونو لپاره د هویت او کلتور پر بنسټ د تبعیضي پالیسیو شتون ښيي.

سیاسي بې ثباتي او کورنۍ شخړې هم په منفي توګه د پاسپورټ ځواک اغیزمن کوي.

خو د پاسپورټ درجه بندي منطق تل دومره ثابت نه دی. د مثال په توګه، سره له دې چې پاکستان په ځینو برخو کې د ځینو نورو هیوادونو په پرتله ښه شاخصونه لري، د دې پاسپورټ لږو هیوادونو ته د ویزې پرته ننوتل وړاندې کوي. دا د ګاونډیو هیوادونو سره د اړیکو او سیمه ایزو تړونونو له امله دی.

دیپلوماتیک او سوداګریز تړونونه د پاسپورټ ځواک په پام وړ توګه اغیزمن کوي. هغه هیوادونه چې د نړیوالو اړیکو له لارې د ویزې پرته سفر فرصتونه زیاتوي، لکه د متحده عربي اماراتو په بیلګه کې، د پاسپورټ په درجه بندۍ کې پورته ځي.

د عصري پاسپورټ اصلیت لومړۍ نړیوالې جګړې ته راګرځي. د جنګ په وخت کې امنیتي اندیښنې د سفر محدودیتونو د زیاتوالي لامل شوي وو.

نن ورځ، سره له دې چې د بایومټریک امنیت او ډیجیټل ډیټابیسونو له امله د هویت بدلول ستونزمن شوي، جیوپولیټیکي عوامل د سفر آزادي ټاکلو ته دوام ورکوي.

د جګړې سیمو څخه کډوالو سره  بیلابیل چلندونه کیږي. اوکرایني کډوالو ته ښودل شوې اسانتیا د کلتوري نږدېوالي، نژاد، او مذهب په څیر عواملو رول راسپړي.

په اروپا کې د ښي اړخې ګوندونو پورته کیدل او د کډوالو ضد دریځونو زیاتوالی د ویزې ردولو کچې لوړوي.

پاسپورټ د افرادو نړیوال تحرک او د ژوند فرصتونه په پام وړ توګه اغیزمن کوي. جیوپولیټیکي، اقتصادي، او ټولنیز عوامل یو پیچلی معادله رامنځته کوي چې د پاسپورټونو ځواک ټاکي.

وپلټۍ
د عراق د همغږۍ چوکاټ ائتلاف  علي الزیادي د لومړي وزیر نوماند په توګه وټاکه
جنوبي کوریا د شمالي کوریا د اټومي پروګرام په اړه د بیړني نړیوال اقدام غوښتنه وکړه.
ایران د بریدونو پر وړاندې د 'باوري ضمانتونو' غوښتنه وکړه او امریکا او اسرائیل یې په تېري تورن کړل .
ټرمپ د هرمز تنګي د بیا پرانستلو په اړه د ایران پر وړاندیز خوښ نه دی
نن دوشنبه د پاکستان له لورې د افغانستان پر کونړ ولایت په بریدونو کې ۴ تنه مړه او ۷۰ تنه ټپيان شوي
اروپايي ټولنه: له افغانستان سره تخنیکي خبرې د طالبانو د رسمیت پېژندنې په مانا نه دي
په کونړ کې د پاکستان په یو "توغندیز برید" کې ۳ تنه وژل شوي او ۴۵ نور  ټپیان  شوي دي.
ټرمپ دا غوره ګڼي چې په تهران باندې د فشار زیاتولو لپاره د ایران په بندرونو سمندري بندیزونه وساتي
ایران د پاکستان په منځګړیتوب د خبرو د ناکامۍ ملامتي پر امریکا واچوله.
تورکیې پر اسلامي ټولنو د خپل ارزښتونو د بیرته د ترلاسه کولو غږ وکړ.
په قطر کې بند پاتې ۱۱۰۰ افغانان؛ د کانګو دیموکراتیک جمهوریت ته د لېږدولو له ګواښ سره مخ دي
اسرائیل ۱۵ فلسطیني بندیان خوشې کړل چې د لوږې او شکنجې نښې پرې ښکاريدې
د لبنان په جنوب کې د اوربند د سرغړونې له امله  اسرائیلو ۱۴ کسان ووژل
د شمالي کوریا ولسمشر کیم جونګ اون له روسیې سره د بشپړ ملاتړ ژمنه وکړه
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي روسیې ته ورسېد.