د فلسطین یوه والي ویلي چې اسرائیلو د اشغال شوې لوېدیځې غاړې په سویلي ښار الخلیل  کې ۱۰۶ اوسپنیزې دروازې لګولې دي او هڅه کوي پر ابراهیمي جومات بشپړ کنټرول ترلاسه کړي.

د الخلیل والي خالد دودین د سه شنبې په ورځ په یوه خبري کنفرانس کې وویل چې اسرائیلي چارواکو د دغه ولایت ۱۶ لارې په خاورو بندې کړي دي. دودین د ابراهیمي جومات پر چت د اسرائیلو روانې ساختماني چارې وغندلې او ویې ویل چې اسرائیلو د دویمې پرله پسې ورځې لپاره خپل کار ته دوام ورکړی، چې هدف یې د یو داسې "نوي واقعیت تحمیلول دي ترڅو پر دغه ځای ولکه ټینګه کړي."

هغه پر اسرائیلو تور پورې کړ چې د برېښنا د تختو او د اوبو د تاسیساتو د کنټرول په څېر د پرله پسې اقداماتو له لارې غواړي پر جومات بشپړ واک ترلاسه کړي. نوموړي زیاته کړه: "دوی په تېرو ۱۰ ورځو کې په جومات کې د اذان مخه هم نیولې ده."

په دې وروستیو کې، اسرائیلي چارواکو د الخلیل له ښاروالۍ څخه په جومات کې د ځینو چارو د تنظیم او مدیریت واکونه اخیستي او د "کریات اربع" (Kiryat Arba) یهودي مېشت ځای ته یې سپارلي دي. فلسطیني چارواکو دا ګام رد کړی او ویلي یې دي چې دا د جومات تاریخي او قانوني حیثیت په نښه کوي.

وېشل شوی جومات
دا جومات د الخلیل په لرغوني ښار کې د اسرائیلي اشغال لاندې سیمه کې موقعیت لري، چېرې چې شاوخوا ۴۰۰ اسرائیلي مېشت کډوال د نږدې ۱۵۰۰ اسرائیلي سرتېرو تر ساتنې لاندې ژوند کوي. د ۱۹۹۴ کال له قتل عام وروسته، چې یو اسرائیلي مېشت کډوال پکې ۲۹ فلسطیني لمونځ کوونکي ووژل، دا جومات ووېشل شو چې ۶۳ سلنه برخه یې یهودانو او ۳۷ سلنه یې مسلمانانو ته ځانګړې شوه.

دا جومات پخوا د کوچني او لوی اختر په څېر ځانګړو مذهبي مناسبتونو کې د مسلمانانو پر مخ پرانیستی و، خو په وروستیو کلونو کې ورته لاسرسی په کلکه محدود شوی دی.

والي وویل چې د ابراهیمي جومات په نښه کول په اشغال شوې لوېدیځې غاړه کې د فلسطینیانو او د هغوی د ملکیتونو په وړاندې د اسرائیلو د پراخو سرغړونو برخه ده، چې په کې وژنې، نیونې، بې ځایه کول، د کورونو ویجاړول او د ناقانونه مېشت ځایونو پراخول شامل دي.

د فلسطیني ارقامو له مخې، د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر له ۸مې راهیسې، اسرائیلي پوځ او مېشتو کډوالو ۱۱۷۳ فلسطینیان وژلي، ۱۲۶۶۶ یې ټپیان کړي، شاوخوا ۲۳۰۰۰ یې بندیان کړي او ۳۳۰۰۰ نور یې بې ځایه کړي دي.